به سوى نخلستان همسايه ات به جريان انداز . مرد انصارى به نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) اعتراض نموده و عرض كرد : از آنجا كه زبير پسر عمهء تو است حكم را به نفع او صادر كردى ؟ ! رنگ چهرهء آنحضرت از اين سخن به علَّت خشم دگرگون گشت . . .
زبير مىگفت :
من تصور نمىكنم كه آيهء زير - جز در بارهء همين قضيه - در مورد قضيهء ديگرى نازل شده باشد و آن آيه اين است :
« فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً » ( نساء : 65 ) :
جريان آنطور نيست كه شما تصور مىكنيد : كه آنان - حتى با رفع خصومت به سوى طاغوت - ايمان آورند . سوگند به پروردگارت ايمان نمىآورند تا ترا در خصومتى كه ميان آنها پديد آمده حكم و يا حاكم قرار دهند ، آنگاه در دلهاى خود شكايت و ناراحتى از آنچه تو گفتى احساس ننمايند و در برابر تو تسليم گردند و حكمت را گردن نهند . « 100 »
مرحوم طبرسى با تفصيلى فزونتر ، سبب نزول آيهء ياد شده را بازگو مىكند و مىنويسد :
« اين آيه در بارهء زبير و مردى از انصار نازل شده كه در مورد آبراههاى كه اين دو از مجراى آن نخلهاى خود را آبيارى مىكردند درگير شدند و خصومت نزد نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) بردند . آنحضرت به زبير گفت : نخل خود را آبيارى كن ، آنگاه آب را به سوى زمين همسايهء خود جارى ساز . مرد انصارى از اين داورى به خشم آمد و گفت : يا رسول اللَّه آيا چون زبير پسر عمه ات بوده به نفع او حكم كردى ؟ رنگ چهره رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) متغير شد . آنگاه به زبير فرمود : اى زبير نخست نخلهاى خود را سيراب ساز ، سپس آن را نگاهدار تا به ديوار خاكى مجراى آب دو مزرعه بازگردد ، و حق خود را كاملا از اين آبراهه برگير ، آنگاه آن را به سوى مزرعه و نخلستان همسايهء خود روان ساز » .
رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) رأيى را كه در بارهء زبير اظهار فرمود از طريق آن مشكل او و مرد انصارى حل مىشد ، و كار زبير و آن مرد گشايش مىيافت . اما چون مرد انصارى رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) را به خشم آورد آنحضرت حق زبير را به طور كامل با حكم صريح اعلام فرمود .
گويند : اين مرد انصارى ، حاطب بن ابى بلتعه بوده است .
هامش
100 - اسباب النزول : واحدى ، ص 94 .