راوى گفته است : اين دو متخاصم از محضر نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) بيرون رفتند و در مسير بازگشت با مقداد برخوردند . مقداد گفت : اى ابا بلتعه ، قضاء و داورى به نفع چه كسى سر انجام گرفت . در پاسخ گفت : به نفع پسر عمويش . سپس لبهايش را پيچانده [ و با اين عمل نارضائى خود را از اين داورى اعلام كرده و آن را به تمسخر گرفت ] . مردى يهودى كه همراه مقداد بود متوجه قضيه شد و گفت : خدا اينها را بكشد ، با وجود اينكه او را رسول خدا مىپندارند معذلك وى را در كيفيت داوريهايش پذيرا نبوده و به او تهمت مىزنند [ كه از منسوبان خود حمايت مىكند ] . سوگند به خداوند كه ما در زمان موسى ( عليه السلام ) يك بار مرتكب گناه شديم و موسى ( عليه السلام ) ما را به توبه فرا خواند و دستور داد خودكشى كنيد ، و ما نيز اطاعت كرديم تا شمار كشته هاى ما - به خاطر اينكه از فرمان خدا اطاعت مىنموديم - به هفتاد هزار نفر رسيد ، و سر انجام خداوند متعال از ما راضى شد .
بعد ثابت بن قيس بن شماس گفت : به خدا سوگند كه او مىداند من راست مىگويم ، آرى با جان و دل و از درون قلبم فرياد برمىآورم كه اگر رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) به من فرمان دهد كه خود را بكش من فرمان او را گردن مىنهم و خود را مىكشم .
خداوند متعال در پى سخن اعتراض گونهء حاطب بن ابى بلتعه و اعتراض و دهن كجى او بود كه اين آيه « فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ . . . » را نازل كرد .
شعبى گويد : اين آيه در بارهء داستان بشر منافق و مردى يهودى كه خصومت نزد عمر بردند نازل گرديد .
بارى روايتى كه در زير مىآوريم از امام صادق ( عليه السلام ) مىباشد كه نمىتوان به هيچوجه در برابر حكم و داورى رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) زبان به اعتراض گشود .
آنحضرت فرمود : چنانچه قومى خداى را بندگى كنند ، و نماز را به پاى دارند ، و زكات بپردازند ، و ماه رمضان را با روزه گرفتن سپرى سازند ، و حج خانهء خداى را به جاى آورند ، آنگاه در بارهء كارى كه رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) انجام داده است زبان به اعتراض باز كرده و بگويند : چرا طور ديگر عمل نكرد ؟ ! و يا در برابر كار آنحضرت در درونشان احساس دشوارى و نارضائى كنند و خويشتن را پذيراى فرمانش نيابند ، بايد آنها را
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 170
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٧٠