الف . كتاب ( آيات قرآن )
اول ،
« وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً » .
« 1 » مىگويند اين آيه متعرض به كسانى است كه از رسول ( ص ) متابعت نمىكنند ؛ يعنى از اجماع مؤمنين و مسلمين روى برمىگردانند و برطبق اجماع عمل نمىكنند . اما اين آيه هيچگونه دلالتى بر حجيت اجماع ندارد . به قول امام غزالى ، ظاهر آيه اين است كه كسانى كه با رسول ( ص ) مقابله مىكنند و راهى را متابعت مىكنند كه مؤمنين و مسلمين از آن راه نمىروند در روز قيامت به دوزخ مىروند : « نصله جهنم و سائت مصيرا » . اين بيان چه ارتباطى با اجماع دارد ؟ آيه مىفرمايد كه عاقبت مخالفت با رسول ( ص ) و مشايعت غير رسول و مخالفت با مؤمنين و مسلمين دوزخ است . اين مطلب كارى با اجماع و ارتباطى با آن ندارد .
دوم ،
« وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ . . . »
« 2 » مىگويد كه وسط همان عدل است و عدل جز به اجماع صادر نمىشود و اين امت ، امتى است كه به اشتباه نمىرود و بنابراين عادلين از اين امت هميشه در صوابند . اين آيه هم دلالت ندارد . البته اشكالات اين مطلب زياد است . اين آيه عصمت امت را
هامش
( 1 ) النساء ( 4 ) : 115 « و هركس پس از روشن بودن راه حق بر او با رسول خدا به مخالفت برخيزد و راهى غير طريق اهل ايمان پيش گيرد وى را به همان طريق باطل و راه ضلالت كه برگزيده واگذاريم و عاقبت او را به جهنم درافكنيم كه آن مكان بر او بسيار بدمنزلگاهى است » .
( 2 ) البقرة ( 2 ) : 143 « و ما همچنان شما مسلمين را به آيين اسلام هدايت كرديم و به اخلاق معتدل و سيرت نيكو بياراستيم تا گواه مردم باشيد . . . » .