تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 832

مساهمون:

ص٨٣٢

اختلاف متن‌ها :

2 - پ - خ - بخسبيدى ق - بخفتيدى در مصرع اول بيت دوم « بخسبيدى » و « بخفتيدى » هر دو درست است ولى ما « بخسبيدى » را براى متن خود ترجيح داديم كه فصيح‌ترست . 3 - خ - تخت - ببرد ق - تاج - ببرد پ - تاج - ربود در مصرع اول بيت سوم ضبط سه نسخهء ما چنين است « تكيه بر اختر شب‌دزد مكن كاين عيار » ولى بسيارى ديگر از چاپها و نسخه‌ها « شب‌گرد » را بجاى « شب‌دزد » ضبط كرده‌اند از جمله چاپ پژمان و انجوى و سهيلى كه ما نيز « شب‌گرد » را با شيوهء حافظ مطابق دانسته در متن قرار داديم . در مصرع دوم نيز ضبط « تاج و ربود » در نسخهء « پ » بر « تخت » و « ببرد » در « خ » رجحان دارد . زيرا شيوهء « عيّار » ربودن است و « تاج و كمر » براى ربودن آسان‌تر از « تخت » است . 4 - ق - پ -
گر روى پاك و مجرد چو مسيحا به فلك
- از چراغ تو خ -
آن‌چنان رو شب رحلت چو مسيحا به فلك
- كز چراغ تو در مصرع اول بيت چهارم ضبط « ق - پ » بر « خ » برترى دارد زيرا هم مطابق اكثر نسخه‌هاست و هم مشهورتر است و هم زيباتر . در مصرع دوم بيت چهارم بسيارى از نسخ بجاى « چراغ » ، « فروغ » آورده‌اند كه چون از حيث معنا جامعيت عرفانى بيشتر دارد ارجح است و ما نيز همان را برگزيديم . « از جمله نسخهء « ك » مورد استفاده دكتر خانلرى چنين است » . 6 - ق - خ - پ زر و لعل بسيارى از چاپها و نسخه‌ها - در و لعل . در مصرع اول بيت ششم در بيشتر چاپهاى تحقيقى گوشوار « زر و لعل » آمده ولى بسيارى از چاپها و نسخه‌هاى ديگر « دُر و لعل » ضبط كرده‌اند ، چون به نظر ما « دُر و لعل » استوارى مصرع را كامل‌تر مىكند و « در » با « دور » در مصرع دوم صنعت تجنيس را ارايه مىنمايد به پيروى از سليقهء حافظ « دُر » را بجاى « زر » در متن گذاشتيم . يادآورى : در اين غزل يك بيت پرمحتوا در سه كتاب ما ساقط است كه در متن نياورديم ولى در بسيارى از نسخ ديده شده و ما هم در اينجا به نظر مىرسانيم .
هر كه در مزرع دل تخم وفا سبز نكرد * زردرويى كشد از حاصل خود گاه درو