تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 666

مساهمون:

ص٦٦٦

اختلاف متن‌ها :

1 - ق - خيال نقش تو - نديدم و نشنيدم پ - خ - خيال روى تو - نه ديدم و نه شنيدم در مصرع اول بيت نخست « خيال روى تو » بر « خيال نقش تو » برترى دارد زيرا اولا « خيال نقش » آشنا به ذهن نيست ، ثانيا در مصرع دوم عبارت « به صورت تو نگارى نديدم » « خيال روى » را تأييد مىكند . همچنين در مصرع دوم ، ضبط « خ و پ » برترى دارد . 2 - اين بيت در متن نسخ خ و ق نيامده است . 4 - ق - خ - شب زلفت پ - سر زلفت در مصرع اول بيت چهارم « شب زلفت » از « سر زلفت » بهتر است زيرا در دنبالهء آن عبارت « به روز عمر » آمده است . 6 - خ - ز شوق - لعل باده‌فروشت ق - به شوق - لعل باده‌فروشت پ - ز شوق - لعل روح‌فزايت در مصرع اول بيت ششم ، « به شوق » با « ز شوق » تفاوتى ندارد ولى در مصرع دوم « لعل باده‌فروشت » بر « لعل روح‌فزايت » ترجيح مسلم دارد زيرا « چشمهء نوش » با « لعل باده‌فروش » قرينه‌سازى مقفاست و بيت را انسجام و زيبايى مىبخشد . 7 - ق - خ - كه گشادى پ - بگشادى در مصرع اول بيت هفتم « كه گشادى » بر « بگشادى » مزيت دارد زيرا در مصرع دوم « كه كشيدم » قرينهء آنست . 8 - ق - خ - دل ريش پ - دل خويش در مصرع دوم بيت هشتم « دل ريش » بر « دل خويش » رجحان دارد چون بوى خون را از دل ريش بايد شنيد بنا بر فحواى مصرع دوم در بيت بعد . يادآورى : در مصرع اول بيت پنجم ضبط كتابهاى مورد مقابله ما چنين است « گناه چشم سياه تو بود و گردن دلخواه » كه با مفهوم مصرع دوم انسجام كامل از جهت معنا ندارد . چون در برخى از چاپها از جمله چاپ انجوى شيرازى و پاره‌اى از نسخ بجاى « گردن دلخواه » « ناوك غمزه » ضبط شده و درست‌تر به نظر مىآيد و ما نيز همان را بر گزيديم . درست‌تر از اين نظر كه « ناوَك » يعنى تير كوچك موجب رميدن آهوست .