تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 664

مساهمون:

ص٦٦٤

اختلاف متن‌ها :

5 - ق - خ - جهان پ - جنان در مصرع اول بيت پنجم « جهان » بر جنان ارجح است زيرا درين بيت مناسبتى براى واژهء جنان ديده نمىشود 6 - ق - خ - تحت و فوق پ - صوت و حرف در مصرع اول بيت ششم « صوت و حرف » بر « تحت و فوق » ارجح است زيرا « صوت و حرف » با تركيب « نكته‌دان » در مصرع دوم تناسب معنوى دارد اصولا نكته با صوت و حرف تفهيم مىشود و ربطى به تحت و فوق ندارد . 7 - خ - چندان كه اين چنين شدم پ - هر چند كاين‌چنين زدم ق - هر چند كاين‌چنين شدم در مصرع دوم بيت هفتم ضبط « خ » بر « پ » و « ق » از نظر زيبايى و فصاحت برترى دارد . 9 - خ - زان روز - كز ساكنان پ - آن روز - كز چاكران ق - آن روز - كز ساكنان در مصرع دوم بيت نهم « كز ساكنان » بر « كز چاكران » مرجّح است به لحاظ ارتباط با عبارت « در معنى گشوده شد » كه با سكونت مناسبت دارد . در مصرع اول نيز « آن روز » با « ز آن روز » فرقى ندارد . يادآورى : 1 - در مصرع اول بيت دوم ضبط هر سه نسخهء مورد مقابله ما چنين است : «
شكر خدا كه هر چه طلب كردم از خدا
» ولى در بسيارى از نسخ و چاپها در آخر مصرع ، « خداى » ذكرشده كه از جهت احتراز از تكرار واژهء « خدا » به يك صورت ، ارجح است و به شعر هم استحكام بيشترى مىدهد ازين‌رو ما نيز « خداى » را براى متن اختيار كرديم . 2 - در مصرع دوم بيت ضبط نسخه‌هاى ما « منتهاى همت است » كه چون با عبارت هر چه « طلب كردم از خداى » كلمهء « مطلب » صحيح‌تر مىباشد به پيروى از بسيارى چاپها از جمله چاپ پژمان بختيارى ما نيز « منتهاى مطلب » را در متن گذاشتيم . « طلب و مطلب » دربردارنده صنعت اشتقاق است .