تخطي إلى المحتوى الرئيسي

غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 384

مساهمون:

ص٣٨٤

اختلاف متن‌ها :

2 - ق - پ - نه هر كه طرف كله خ - نه هر كسى كه كله در مصرع اول بيت دوم « نه هر كه طرف كله » بر « نه هر كسى كه كله » رجحان دارد زيرا لحن شعر را شاعرانه‌تر مىنمايد . 3 - ق - پ - وفا و عهد خ - وفاى عهد در مصرع اول بيت سوم « وفاى عهد » و « وفا و عهد » ترجيحى بر هم ندارد ولى « وفا و عهد » كه دو واژهء مترادف است اصطلاحاً فصيح‌تر مىباشد و ما آن را براى متن بر گزيديم . توضيح آنكه « وفا و عهد » مانند « مهر و وفا » در عرف ادب دو واژهء وابسته به هم است كه نشان‌دهندهء يك مفهوم است يعنى « عهد ملازمه با وفا دارد » . 4 - ق - خ - دادگسترى پ - لطف‌گسترى در مصرع دوم بيت چهارم ضبط نسخ ق و خ « دادگسترى » بر گزينش نسخه پ « لطف‌گسترى » مرجّح است زيرا واژه « داد » مناسبت با « شاه خوبان » دارد . 6 - خ - پ - گوهرى ق - جوهرى در مصرع دوم بيت ششم « گوهرى » بر « جوهرى » ارجح است زيرا در دنبالهء « گوهر يك‌دانه » ، « گوهرى » متناسب است نه « جوهرى » . 7 - ق - پ - در گدا صفتى خ - با گدا صفتى در مصرع دوم بيت هفتم « در گدا صفتى » و « با گدا صفتى » تفاوتى ندارد . 8 - خ - ق - پ - دوست حافظ انجوى - پژمان - خواجه در مصرع دوم بيت هشتم ضبط هر سه نسخهء مورد مقابلهء ما چنين است « كه دوست خود روش بنده‌پرورى داند » ولى در بسيارى از نسخ ديگر و از آن جمله حافظ تصحيح شده به وسيله انجوى شيرازى و پژمان بختيارى ، بجاى « دوست » ، « خواجه » ضبط شده است كه با در نظر گرفتن واژه‌هاى « بندگى » و « گدايان » در مصرع اول ، ضبط « خواجه » بسيار متناسب‌تر و بشيوهء حافظ نزديكتر است و از اين جهت ما نيز در متن خود « خواجه » را بر گزيديم . 9 - اين بيت در نسخ ق و خ نيامده است . 10 - خ - پ - موى اينجاست ق - مو اينجاست در مصرع اول بيت نهم « مو » برتر و فصيح‌تر از « موى » است . 11 - خ - بود - لطف نظم پ - شود - لطف طبع ق - بود - لطف طبع در مصرع اول بيت يازدهم ضبط « شود » با « بود » تفاوتى ندارد ولى در مصرع دوم همين بيت « لطف طبع » بر « لطف نظم » از جهت شيوايى و زيبايى ترجيح دارد .
غزليات حافظ ( فارسى ) — صفحة 384 | شمس الدين حافظ