ممكن نيست قدرت باشد برآن ( عبادت ) مگر وقتى گفته شود به اجتماع امر و نهى در شىء و هرچند با عنوان واحد ، و اين ( اجتماع ) محال است . و هرآينه دانستى همانا نهى در اين قسم همانا مىباشد ( نهى ) نهى از عبادت ، به معناى اينكه همانا اين ( قسم از عبادت ) اگر باشد ( قسم از عبادت ) مأمور به ، مىباشد امر به اين ( قسم از عبادت ) امر عبادتى كه ساقط نمىشود ( امر ) مگر با قصد قربت ، پس بفهم .
نكات دستورى و توضيح واژگان
بيان ما هو الحقّ . . . فى تحقيقه . . . انّ النّهى . . . بالعبادة بنفسها و لو كانت . . . بما هو عبادة . . . مقتض لفسادها : ضمير « هو » به قول و در « تحقيقه » به حقّ و در « بنفسها » و در « كانت » و در « لفسادها » به عبادت و ضمير « هو » به جزء برگشته و مقصود از ماء موصوله در « بما هو عبادة » قصد قربت بوده و مىتوان ضمير « هو » را نيز به آن برگرداند و كلمهء « النّهى » اسم براى « انّ » و خبرش كلمهء « مقتض » بوده و « انّ » با اسم و خبرش ، مفعول براى « نقول » مىباشد .
لدلالته على حرمتها . . . فانّه مترتّب على اتيانها . . . و كانت ممّا يصلح . . . به : ضمير در « لدلالته » به نهى و در « حرمتها » و در « اتيانها » و در « كانت » به عبادت و در « فانّه » به سقوط اعاده و در « يصلح » و در « به » به ماء موصوله به معناى عمل برمىگردد .
لا تكاد تصلح لذلك و يتأتّى قصدها . . . حرمتها . . . هذا . . . عنها . . . يتّصف بها : ضمير در « تصلح » به عبادت و در « قصدها » به قربت و در « حرمتها » و در « عنها » به عبادت و در « بها » به حرمت ذاتى برگشته و مشاراليه « لذلك » تقرّب جستن و مشاراليه « هذا » ممكن نبودن اجتماع صحّت با حرمت مىباشد .
عدم القدرة عليها . . . بها . . . و معه تكون . . . و معه لا تتّصف . . . فانّه يقال : ضمير در « عليها » به عبادت و در « بها » به حرمت ذاتى و در هر دو « معه » به تشريع و در « تكون » و در « لا تتّصف » به عبادت برگشته و در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .