وجوب و حرمت و در « ليس » به متّصف شدن و در « لانطباقه » به مأتىّ به و ضمير « هو » سوّمى به ماء موصوله به معناى كلّى و طبيعى مأمور به برمىگردد .
انّه لا اصل فى المسألة يعوّل عليه . . . لو لم يكن هناك . . . يقتضى الصّحّة : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « عليه » به اصل و در « يقتضى » به اطلاق يا عموم برگشته و مشار اليه « هناك » مسئلهء فرعيّه بوده و مقصود از « المسألة » مسئلهء دلالت نهى بر فساد و عدم آن مىباشد .
و امّا العبادة فكذلك . . . بها مع النّهى عنها . . . ان يكون نفس العبادة او جزأها الخ :
مشاراليه « فكذلك » اصل در آن فساد بوده مىباشد و ضمير در « بها » و در « عنها » به عبادت و در « يكون » به متعلّق نهى و در « جزأها » به عبادت برمىگردد .
او شرطها الخارج عنها او و صفها الملازم لها . . . او وضعها الغير الملازم . . . المنفكّة عنها : ضمير در « شرطها » و « عنها » اوّلى و در هر دو « و صفها » و در « لها » به عبادت و ضمير در « عنها » دوّمى به غصبيّت برگشته و كلمهء « المنفكّة » صفت براى « اكوان » بوده كه اضافه به « الصّلاة » شده است .
القسم الاوّل . . . و كذا القسم الثّانى . . . لا يوجب بطلانها . . . عليه : مقصود از « القسم الاوّل » متعلّق نفى ، عبارت از خود عبادت بوده و مقصود از « القسم الثّانى » متعلّق نهى ، عبارت از جزء عبادت بوده و مشاراليه « كذا » شكّى در داخل بودن در محلّ نزاع نبوده و ضمير در « لا يوجب » به بطلان جزء و در « بطلانها » به عبادت و در « عليه » به جزء برمىگردد .
لا مع الاتيان بغيره ممّا لا نهى عنه الّا ان يستلزم . . . امّا القسم الثّالث . . . و النّهى عنه :
ضمير در « بغيره » به جزء و در « عنه » به ماء موصوله به معناى عمل و در « ان يستلزم » به اتيان جزء ديگر و در « عنه » به شرط برگشته و مقصود از « القسم الثّالث » متعلّق نهى ، عبارت از شرط خارج از عبادت مىباشد .
الّا فيما كان . . . حرمته . . . المشروط به . . . المشروط به لو لم يكن . . . لفساده كما اذا كان عبادة : ضمير در « كان » اوّلى به ماء موصوله به معناى شرط و در « حرمته » و در هر دو « به » و
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 905
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٩٠٥