غيرى اصلى شده يا شامل نهى تحريمى غيرى تبعى نيز مىشود ؟ « 1 »
مصنّف براى روشن شدن موضوع و اينكه نهى اخذ شده در عنوان ، شامل همهء اقسام نهىهاى ذكر شده مىشود مىفرمايد : اگرچه ظهور لفظ نهى در نهى تحريمى است و به لحاظ ظهور لفظ نهى بايد نزاع را اختصاص به نهى تحريمى داد « 2 » ولى ملاك بحث در مسئله ، اعمّ است . زيرا ملاك بحث ، آن است كه آيا بين حرمت شىء با فساد آن ملازمه بوده يا نه ؟ به بيان ديگر ؛ مبغوضيّت ناشى از نهى آيا ملازم با فساد نيز بوده يا ملازم با فساد نمىباشد ؟ بنابراين ، وقتى ملاك بحث در ملازمه و عدم ملازمه بين مبغوضيت و
هامش
( 1 ) - بنابراين بحث در اقسام نهى به شرح زير است :
الف : نهى تحريمى نفسى : نهى تعلّق گرفته به شىء به خاطر مفسدهء متعلّق نهى بوده و نهى نيز دلالت بر حرمت دارد . مثل « لا تصم فى العيدين » .
ب : نهى تحريمى غيرى اصلى : نهى تعلّق گرفته به شىء ، مدلول خطاب لفظى بوده ولى تعلّقش به خاطر مفسدهء متعلّق در اين نهى نبوده بلكه از آن جهت كه ترك اين عمل ، مقدّمه براى صحّت ذى المقدّمه بوده ، متعلّق نهى قرار گرفته است . مثل « لا تلبس الحرير فى الصّلاة » ترك پوشيدن لباس حرير ، مقدّمهء صحّت نماز مىباشد .
ج : نهى تحريمى غيرى تبعى : نهى تعلّق گرفته به شىء علاوه آنكه به خاطر مفسدهء خود متعلّق نبوده ، بلكه تركش ، مقدّمه براى واجب اهمّ بوده ، مدلول خطاب لفظى نيز نبوده بلكه لازمهء عقلى امر به واجب اهمّ مىباشد . مثل ترك نماز كه مقدّمه براى امر به ازالهء نجاست مىباشد .
د : نهى تنزيهى : نهى تنزيهى بر خلاف نهى تحريمى ، دلالت بر حرمت نداشته بلكه دلالت بر كراهت دارد . مثل « لا تصلّ فى الحمّام » نهى از خواندن نماز در حمّام . به بيان ديگر ، متعلّق نهى در نهى تنزيهى داراى مبغوضيّت بوده ولى مبغوضيّتش ناشى از مفسده ملزمه كه در نهى تحريمى بوده نمىباشد . به عبارت ديگر ؛ مبغوضيتش به شدّت مبغوضيّت در نهى تحريمى نمىباشد .
( 2 ) - شيخ در « مطارح الانظار / 157 » به دليل آنكه لفظ نهى اخذ شده در عنوان ، ظهور در نهى تحريمى داشته بنابراين ، عنوان را مختصّ به نهى تحريمى دانسته و با وجود ملاك بحث در نهى تنزيهى ، آن را داخل در محلّ نزاع و عنوان مسئله ندانسته است .