و اخرى لا كذلك لاختلال بعض ما يعتبر فى ترتّبه امّا ما لا اثر له او كان اثره . . . ينفكّ عنه . . . فلا يدخل الخ : ضمير نايب فاعلى در « يعتبر » به ماء موصولهء قبلش به معناى شرط و در « ترتّبه » به اثر و در « له » و در « اثره » و در « عنه » به ماء موصوله به معناى موضوع و در « ينفكّ » به اثر و در « فلا يدخل » به موضوع بىاثر شرعى يا قابل جدا نشدن اثر از آن برگشته و مشاراليه « كذلك » تامّ بوده و جمله « ما لا اثر له » جملهء شرط براى « امّا » و جملهء « فلا يدخل الخ » جواب براى آن مىباشد .
عليه كى . . . عنه يقتضيه . . . هو العبادة . . . تقدّم و المعاملة . . . ممّا يتّصف . . . عقدا كان . . .
غيرهما : ضمير در « عليه » به موضوع بىاثر شرعى يا قابل جدا نشدن اثر از آن و در « عنه » به موضوع و ضمير فاعلى در « يقتضيه » به نهى و ضمير مفعولىاش به فساد و ضمير « هو » به مراد و در « تقدّم » به « المعنى » و در « يتّصف » و در « كان » به ماء موصوله به معناى معنا و در « غيرهما » به عقد و ايقاع برگشته و كلمهء « المعاملة » عطف به « العبادة » مىباشد .
يختلفان . . . و من هنا . . . لا تختلف بل فيهما . . . و هو التّماميّة : ضمير در « يختلفان » به صحّت و فساد و در « لا تختلف » به صحّت و در « فيهما » به عبادت و معامله و ضمير « هو » بهمعناى واحد برگشته و مشاراليه « هنا » اضافى بودن دو وصف صحّت و فساد مىباشد .
فيما هو المرغوب منهما من الآثار . . . عليها تتّصف . . . و عدمها . . . انّما يكون . . . فيما هو المهمّ منهما من الاثر : هر دو ضمير « هو » به ماء موصولهء قبلشان كه « من الاثر » بيانش بوده و در هر دو « منهما » به عبادت و معامله و در « عليها » به آثار و در « تتّصف » به صحّت و در « عدمها » به تمام بودن و در « يكون » به اختلاف بين فقيه و متكلّم برمىگردد .
على انّها . . . كما هى معناها . . . فلمّا كان غرض الفقيه هو . . . فسّر . . . بسقوطهما : ضمير در « انّها » و در « معناها » به صحّت و ضمير « هى » به تماميّت و ضمير « هو » به غرض فقيه و در « فسّر » به فقيه و در « بسقوطهما » به قضاء و آحاده برگشته و جملهء « كان غرض الخ » جملهء شرط و جملهء « فسّر الخ » جواب براى « لمّا » مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 878
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٧٨