خداوند برگشته و مشاراليه « هاهنا » مسئلهء نهى از عبادت مىباشد .
موجبا بذاته . . . من حضرته لو لا حرمته . . . له و تسبيحه و تقديسه : ضمير در « بذاته » و در « حرمته » به ماء موصوله به معناى عمل و در « حضرته » و « له » و « تسبيحه » و « تقديسه » به مولى برمىگردد .
او ما لو تعلّق الامر به كان امره امرا عباديا لا يكاد يسقط . . . به . . . كسائر امثاله : ضمير در هر دو « به » و در « امره » و در « امثاله » به ماء موصوله به معناى عمل و در « يسقط » به امر برگشته و جمله « لا يكاد الخ » صفت بعد از صفت براى « امرا » مىباشد .
لا ما امر به . . . به و لا ما تتوقّف صحّته . . . و لا ما لا يعلم . . . فيها فى شىء : ضمير در « به » اوّلى به ماء موصوله به معناى عمل و در دوّمى به مولى و در « صحّته » به ماء موصوله به معناى عمل و در « فيها » به عبادت برمىگردد .
بكلّ منها . . . ضرورة انّها بواحد منها . . . ان يتعلّق بها . . . مع ما اورد عليها . . . بغيره : ضمير در هر دو « منها » به تعاريف سهگانه و در « انّها » و در « بها » به عبادت و در « عليها » به تعاريف سهگانه و در « بغيره » به « ما اورد الخ » برگشته و مقصود از « طردا » مانع اغيار بودن و از « عكسا » جامعه افراد بودن مىباشد .
كما يظهر . . . بذلك فيها . . . محلّه . . . مثلها . . . ليس . . . نبّهنا عليه . . . غيرها كما هو العادة :
ضمير در « يظهر » به « ما اورد الخ » و در « فيها » و در « مثلها » به تعاريف سهگانه و در « محلّه » به محلّ و در « ليس » به « مثلها » و در « عليه » به شرح الاسم بودن تعاريف و در « غيرها » به عبادت و ضمير « هو » به اطالهء كلام با نقض و ابرام برمىگردد .
انّه لا يدخل . . . الّا ما كان . . . بان يكون . . . يترتّب عليه ما يترقّب عنه من الاثر : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « كان » و در « يكون » و در « عليه » و در « عنه » به ماء موصوله در « ما كان » به معناى موضوعات و در « يترقّب » به ماء موصوله قبلش كه « من الاثر » بيانش بوده برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 877
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٧٧