ذكر شده مىباشد .
على كونه ما انحصر به . . . و هو . . . لما افاده . . . مقامه . . . لكنّه الخ : ضمير در « به » به ماء موصوله به معناى خروج و ضمير « هو » به تقريب استدلال و ضمير مفعولى در « افاده » به معناى استدلال و در « مقامه » به شيخ علّامه برگشته و در « لكنّه » به معناى شأن مىباشد .
لا يخفى انّ ما به التّخلّص . . . انّما يكون . . . و ان كان . . . بدونه و لم يقع بسوء اختياره :
ضمير در « به » و در « يكون » و در « كان » و در « بدونه » به ماء موصوله به معناى خروج و در « لم يقع » و در « اختياره » به مكلّف برمىگردد .
امّا فى الاقتحام . . . و امّا فى الاقدام على ما هو قبيح . . . لو لا انّ به التّخلّص . . . كما هو المفروض : دو عبارت « امّا فى الاقتحام » و « امّا فى الاقدام » بيان براى وقوع با سوء اختيار در حرام بوده و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى خروج و در « به » به خروج قبيح و ضمير « هو » به با سوء اختيار بودن برمىگردد .
ضرورة تمكّنه منه قبل اقتحامه فيه بسوء اختياره . . . كان قبل ذلك : ضمير در « تمكّنه » به مكلّف و در « منه » به ترك حرام و در « اقتحامه » به مكلّف و در « فيه » به حرام و در « اختياره » و در « كان » به مكلّف برگشته و مشاراليه « ذلك » داخل شدن مىباشد .
كما يتمكّن منه دخولا . . . يتمكّن منه بلا واسطة و منه . . . منه الّا بواسطة لا يخرجه عن كونه الخ : ضمير در هر دو « يتمكّن » به مكلّف و در « منه » اوّلى به تصرّف و در دوّمى به داخل شدن و در سوّمى و چهارمى به خروج و ضمير فاعلى در « لا يخرجه » به تمكّن با واسطه و ضمير مفعولىاش و در « كونه » به خروج برگشته و جملهء « لا يخرجه الخ » خبر براى « مجرّد الخ » كه مبتدا بوده مىباشد .
كما هو الحال . . . تركه . . . فكذلك الخروج مع انّه مثله . . . عن مطلوبيّته قبله و بعده :
ضمير « هو » به مقدور بودن و در « تركه » و در « انّه » به بقاء و در « مثله » به خروج و در « مطلوبيّته » به ترك بقاء و در « قبله » و در « بعده » به داخل شدن برگشته و مشاراليه
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 784
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧٨٤