دانست . زيرا ثوابش بيشتر از نماز در حمّام مىباشد . « 1 »
مصنّف مىفرمايد : اين اشكال وارد نيست . زيرا گفته شد ؛ مقصود از اقلّ ثواب يا اكثر ثواب بودن ، در قياس با نفس طبيعت مأمور بها با تشخّص به خصوصيّت معمولى و فردى كه تنها بستر تحقّق طبيعت بوده و موجب مزيّت يا منقصتى در طبيعت نبوده ، سنجيده مىشود و نه آنكه هر فردى از طبيعت با فرد ديگر سنجيده شود تا چنين اشكالى وارد شود . « 2 »
نكته قابل توجّه اينكه مخفى نيست ؛ نهى در اين قسم از عبادات فقط براى ارشاد بوده و نهى مولوى نخواهد بود . به خلاف نهى در قسم اوّل كه نهى مولوى البتّه تنزيهى بوده اگر
هامش
( 1 ) - اشكال دوّم است . بنابراين ، اتيان نماز در خانه اگر اتيان نماز واجب بوده ، نبايد قصد وجوب در آن كرد بلكه بايد قصد استحباب كرد و حال آنكه احدى چنين چيزى را نمىگويد .
( 2 ) - يعنى اگر مقصود از « اقلّ الثّواب » اقلّ ثواب اضافى باشد ، يعنى ثواب افراد نماز را نسبت به ديگرى چنين معنا كنيم ، آرى اين اشكال وارد است . ولى مقصود از « اقلّ الثواب » اقلّ الثّواب نفس الامرى و طبيعتى است . يعنى طبيعت نماز با قطع نظر از مكان ، و يا با تحقّقش در هر فردى كه صرفا بستر تحقّق براى طبيعت بوده و خود مكان ، مزيّتى برايش نبوده . هر چقدر ثواب دارد ، وقتى در حمّام خوانده شود از ثواب نفسالامرىاش كم مىشود . بنابراين ، همهء نمازها در هر مكانى كه منهى عنه نبوده ، داراى ثواب نفس الامرى و طبيعتى مثلا صددرجه بوده و از اين جهت با هم فرقى ندارند . حال اگر در مكانى خوانده شود كه خود آن مكان داراى مزيّت مثلا بيست درجه يا چهل درجه و بيشتر باشد ، اين مزيّت و ثواب نيز به آن صددرجه اضافه مىشود . و اگر در مكانى كه منقصت و حزازت مثلا بيست درجهاى يا چهل درجهاى داشته خوانده شود ، آنوقت به همين مقدار از ثواب نفسالامرىاش كم مىشود و اگر در مكانى كه نه منقصت و نه مزيّت داشته باشد ، خوانده شود آنوقت فقط به همان مقدار ثواب نفسالامرىاش كه صددرجه بوده خواهد بود . البتّه اين اشكال را محقّق قمى نيز در « قوانين الاصول 1 / 143 » مطرح كرده و وارد ندانسته و شيخ در « مطارح الانظار / 132 » به آن جواب داده است .