« خاطه » و ضمير نايب فاعلى در « عدّ » به عبد و در « به » به مثال مذكور و در « فيه » به استدلال و در « بانّه » و « ليس » به مثال برگشته و كلمهء « فيه » خبر مقدّم و كلمهء « المنع » مبتداى مؤخّر مىباشد .
عن صدق احدهما . . . فيما غلب جانب الامر . . . يحصل الغرض منها الّا فيما صدر الخ :
ضمير در « احدهما » به اطاعت و عصيان و در « منها » به عبادات برگشته و كلمهء « غير محرّم » فاعل براى « صدر » مىباشد .
و فيه انّه لا سبيل . . . ما اشرنا اليه من . . . به . . . على خلافه : ضمير در « فيه » به كلام و در « اليه » به ماء موصوله كه « من النّظر الخ » بيانش بوده و در « به » و در « خلافه » به نظر عرف برمىگردد .
فيما تقدّم . . . ليس . . . هو . . . و لعلّه . . . مدلوليهما . . . تعيينه . . . لا يجتمعان . . . يرى الخ :
ضمير در « تقدّم » به ماء موصوله به معناى بيان و ضمير در « ليس » به نزاع و ضمير « هو » به عرف و در « مدلوليهما » و در « لا يجتمعان » به امر و نهى و در « تعيينه » به عرف و در « يرى » به عقل برگشته و در « لعلّه » به معناى شأن مىباشد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
344 - توجيه و تأويل قسم دوّم از عبادات مكروهه در جواب تفصيلى مصنّف چيست ؟ ( و امّا القسم الثّانى . . . و الامكنة الشّريفة )
ج : مىفرمايد : در قسم دوّم يعنى عبادات مكروههاى كه بدل دارد مثل نماز در حمّام نيز مىتوان همان سه توجيه در قسم اوّل از عبادات مكروهه را بدون هيچ كم و كاست آورد .
چنان كه مىتوان توجيه چهارمى نيز براى آن آورد و آن اينكه بگوئيم ؛ عنوان قبيحى بر خود عبادات مكروهه منطبق شده كه موجب منقصت عبادات شده و نهى ، براى بيان ارجحيّت ترك نبوده تا جانب فعل نيز راجح باشد . به عبارت ديگر ؛ جانب فعل ، ارجح نبوده و داراى منقصت مىباشد . توضيح مطلب اينكه : عبادات گاهى به واسطهء تشخّص پيدا