يقول الخصم بالامتناع » بوده و مقصود از « ايضا » همچون قائل به امتناع مىباشد .
اذا لم يكن هناك . . . لا بدل لها . . . له . . . فيها على جوازه . . . اجيب عنه : ضمير در « لها » به عبادات مكروهه و در « له » به خصم و در « فيها » به « تلك الموارد » و در « جوازه » به اجتماع و در « عنه » به وجه مذكور يا وجه اوّل برگشته و مشاراليه « هناك » اجتماع مىباشد .
بوجوه يوجب ذكرها بما فيها من النّقص . . . طول الكلام بما لا يسعه المقام . . . ما هو الخ :
ضمير در « ذكرها » و در « فيها » به وجوه و ضمير مفعولى در « لا يسعه » به ماء موصوله به معناى مقدار و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى بيان برگشته و جمله « يوجب الخ » صفت براى وجوه و كلمهء « طول » مفعول براى « يوجب » بوده و « من النّقص الخ » بيان براى ماء موصوله مىباشد .
احدها ما تعلّق به النّهى بعنوانه و ذاته و لا بدل له . . . و النوافل المبتدئة : ضمير در « احدها » به « ثلاثة اقسام » و در « به » و « بعنوانه » و « ذاته » و « له » به ماء موصوله به معناى عبادت يا عبادت مكروه برگشته و مقصود از « النوافل المبتدئة » نمازهاى مستحبّى كه سبب و دليل خاصّ نداشته مىباشد .
ثانيها ما تعلّق به النّهى كذلك و يكون له البدل . . . ثالثها ما تعلّق به لا بذاته : ضمير در هر دو « به » و در « له » و در « بذاته » به ماء موصوله به معناى عبادت يا عبادت مكروه و در « ثانيها » و « ثالثها » به « ثلاثة اقسام » برگشته و مشاراليه « كذلك » به عنوانه و ذاته مىباشد .
بل بما هو مجامع معه . . . ملازم له . . . النّهى عنها لاجل اتّحادها . . . فى مواضعها : ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى عنوان و در « معه » و « له » به ماء موصوله به معناى عبادت يا عبادت مكروه و در « عنها » و « اتّحادها » به صلاة و در « مواضعها » به تهمت برمىگردد .
امّا القسم الاوّل . . . عنه . . . على انّه يقع صحيحا و مع ذلك يكون تركه . . . كما يظهر :
ضمير در « عنه » و در « انّه » و در « يقع » و در « تركه » به قسم اوّل يعنى عبادات مكروهى كه نهى به عنوان و ذات عبادت تعلّق گرفته و بدل نداشته و در « يظهر » به ارجح بودن ترك
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 734
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧٣٤