گونهاى كه اگر اين اضافه شدن نبود ، مأمور به به هم نيكو يا متعلّق قرض آمر قرار نمىگرفت . از طرفى اينكه اختلاف حسن و قبح و غرض به واسطهء اختلاف وجوه و عناوين اعتباراتى بوده و اين عناوين و اعتبارات نيز ناشى از اضافات مىباشد چيزى نيست كه در آن شبهه و شكّى عارض شود . در نتيجه اضافه همانطور كه براى مقارن مىباشد بدون هيچ تفاوتى براى متأخّر و متقدّم هم مىباشد . « 1 » چنان كه بر فرد تامّلكننده پوشيده نيست .
38 - توضيح مصنّف در رابطه يا فرق نداشتن متقدّم و متأخّر و مقارن از جهت اينكه اضافهشدنشان موجب معنون شدن مأمور به به عنوانى شده كه به اين واسطه مأمور به ، حسن و متعلّق غرض مىشود چيست ؟ ( و اختلاف الحسن . . . انّها تكون بالاضافات )
ج : مىفرمايد : پس همانطور كه اضافه شدن شىء يعنى مأمور به مثلا نماز به مقارن يعنى استقبال قبله ، موجب مىشود تا اين شىء و مأمور به داراى عنوانى شود كه به واسطهء اين عنوان ، عملى حسن و يا متعلّق غرض قرار گيرد همچنين چهبسا اضافه شدن شىء مثلا صوم به متأخّر يا متقدّم يعنى اغسال ليليّه ، موجب مىشود كه اين شىء و مأمور به ( صوم ) داراى عنوانى شود كه به واسطهء اين عنوان ، عملى حسن و يا متعلّق غرض مولى قرار گرفته و در نتيجه صومى صحيح بشود . بهگونهاى كه اگر وجود متأخّر ( اغسال ليليّه ) در
هامش
يعنى نماز و مصلحتدار شدن آن و اضافه اغسال ليليّه به صوم ماضى و آينده نيز موجب حسن صوم ماضى و آينده و مصلحتدار شدن آن و در نتيجه صحّت آن مىشود . اما اگر قائل به حسن و قبح اشياء نبود بايد گفت ، اضافه شدن موجب آن مىشود كه نماز و صوم در مثالهاى گذشته ، متعلّق غرض مولى و موجب امر مولى به آنها شود .
( 1 ) - در زيرنويس قبلى توضيح داده شد كه در هر سه شرط ( متقدم ، متأخّر و مقارن ) آنچه كه شرط مىباشد ، اضافهء مأمور به به هريك از اينها بوده و اين نسبت در هر سه هميشه مقارن با مأمور به مىباشد .