بالقول الّا انّه . . . عليهما غالبا بهما كما هو واضح . . . ليس بمعنى الخ : مقصود از « القول » لفظ بوده و ضمير « انّه » به تعبير و در « عليهما » به ايجاب و تحريم و در « بهما » به امر و نهى لفظى و ضمير « هو » به غالبى بودن دلالت لفظى امر و نهى بر ايجاب و تحريم و ضمير در « ليس » به امتناع عرفى برمىگردد .
و انّه بالنّظر . . . و الّا فلا يكون . . . عدم الوقوع الخ : ضمير در « انّه » به واحد برگشته و مقصود از « الّا » يعنى « و ان لم يكن المقصود من الامتناع العرفىّ ، المعنى المذكور » بوده و مقصود از « عدم الوقوع » عدم وقوع اجتماع امر و نهى مىباشد .
انّ ملاك . . . يعمّ . . . كما هو قضيّة اطلاق . . . مادّتهما . . . و ان سلّم فى صيغتيهما مع انّه فيها ممنوع : ضمير در « يعمّ » به ملاك نزاع و ضمير « هو » به شمول داشتن ملاك نزاع و در « مادّتهما » و « صيغتيهما » به امر و نهى و ضمير نايب فاعلى در « سلّم » و ضمير در « انّه » به انصراف و در « فيها » به صيغه برمىگردد .
و كذا ما وقع . . . من النّقص . . . اذا امر . . . تخييرا بينهما و كذلك نهى . . . فصلّى فيها مع مجالستهم : كلمهء ماء موصوله با جملهء صلهء بعدش ، معطوف به « مقدّمات الحكمة » مىباشد . يعنى « لا يبعد دعوى الظّهور و الانسباق من الاطلاق بما وقع الخ » و ضمير در « امر » و « نهى » به مولى و در « بينهما » به نماز و روزه و در « فصلّى » به مكلّف و در « فيها » به دار مغصوبه و در « مجالستهم » به اغيار برگشته و مقصود از « كذلك » به نحو تخيير مىباشد .
كان حال الصّلاة فيها حالها كما اذا امر بها . . . و نهى . . . فيها كذلك فى جريان الخ : ضمير در « فيها » اوّلى به دار غصبى و در « حالها » و در « بها » به نماز و در « نهى » به مولى و در « فيها » دوّمى به دار برگشته و مقصود از « كذلك » به نحو تعيينى بوده و جار و مجرور « فى جريان النّزاع » متعلّق به « كان » مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 654
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٥٤