« يكون التّخيير بينها » صفت براى « افراد تدريجيّة » مىباشد .
و لا وجه . . . بينها . . . نسبتها . . . اليها . . . عن امكانه ممّا لا ريب فيه . . . تعتريه . . . كما يظهر الخ : ضمير در « بينها » و در « نسبتها » به افراد تدريجى و در « اليها » به طبايع و در « امكانه » به موسّع و در « فيه » به ماء موصوله به معناى امور و ضمير فاعلى در « تعتريه » به شبهه و ضمير منصوبىاش به ماء موصوله به معناى امور و در « يظهر » به بعضى از تسويلات برمىگردد .
ثمّ انّه . . . بالموقّت بوجه . . . به . . . بعد فوته . . . لو لم نقل بدلالته . . . به : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در هر دو « به » و در « فوته » به موقّت و در « بدلالته » به امر برگشته و مقصود از « بوجه » يعنى به هيچيك از دلالتهاى لفظى و عقلى مىباشد .
لم يكن له . . . قضيّة اطلاقه . . . لا اصله . . . كما يكون . . . كذلك . . . يكون الخ : ضمير در « له » به دليل منفصل و در « اطلاقه » به دليل واجب و در « اصله » به مطلوب و در هر دو « يكون » به تقييد به وقت برگشته و مقصود از « كذلك » همچون وحدت مطلوب مىباشد .
و ان لم يكن . . . الّا انّه . . . انّه . . . عدم وجوبه : ضمير در « لم يكن » به اصل فعل در خارج وقت برگشته و در « انّه » اوّلى به معناى شأن بوده و در « انّه » دوّمى به تقييد به وقت و در « عدم وجوبه » به موقّت برمىگردد .
الامر بالامر . . . امر به . . . حصوله . . . له غرض . . . امر الغير به الّا تبليغ امره به : ضمير در « به » و در « حصوله » به شىء و در « له » به آمر و مولى و در « به » دوّمى به شىء و در « امره » به آمر و در « به » سوّمى به غير برمىگردد .
كما هو . . . من ذلك يحصل بامره . . . غرضه به . . . غرضه به . . . امره به فلا يكون الخ : ضمير « هو » به تبليغى بودن و در « يحصل » به غرض و در « بامره » به غير و در هر دو « غرضه » به آمر و در « به » اوّلى و دوّمى به شىء و در « امره » به آمره و در « به » سوّمى به امر غير و در « يكون » به امر به امر برگشته و مشاراليه « ذلك » امر به امر مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 598
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٩٨