قصد امر اتيان كرد . همانطورىكه اگر مثلا اين شخص ، انقاذ غريق نمىكرد و پس از غرق شدن غريق مثلا ده دقيقه بعد كه از زوال نيز گذشته ، نمازش را مىخواند ، مىتوانست قصد امر به طبيعت صلاة را بكند .
247 - اشكالى كه بر استدراك و تبصرهء مصنّف شده ، چيست ؟ ( و دعوى انّ الامر . . . هى مأمور بها )
ج : مىفرمايد : اشكال شده كه هر امرى ، داعى به متعلّق خودش بوده و شامل افرادى مىشود كه از افراد طبيعت مأمور بها باشد . به بيان ديگر ، هر امرى ، داعى به افراد متعلّق خودش مىباشد و نه افرادى كه به هر دليل ، از افراد متعلّق و طبيعت مأمور بها آن امر نباشد . بنابراين ، وقتى نماز اوّل وقت در مزاحمت با اهمّ قرار دارد ، فاقد امر شده و از افراد طبيعت مأمور بها خارج مىشود و آنوقت ، اين امر ، داعى به ساير افراد خواهد بود . يعنى داعى به نمازى كه بعد از غرق شدن غريق ، انجام مىگيرد خواهد بود و داعى به اين فرد خارج شده نبوده تا آن را به قصد امر اتيان كرد .
248 - جواب مصنّف به اشكالى كه بر استدراك او وارد شده ، چيست ؟ ( فاسدة . . . كما لا يخفى فتأمّل )
ج : مىفرمايد : اين اشكال وارد نبوده و فاسد است . آرى ، اگر فردى كه از طبيعت مأمور بها بوده با تخصيص خارج شود مثل خارج شدن عالم فاسق از عامّ « اكرم العلماء » به واسطهء « لا تكرم الفسّاق من العلماء » قبول داريم ؛ امر تعلّق گرفته به طبيعت « العلماء » شامل اين فرد نمىشود . يا امر به صوم داريم كه هر روز را مىتوان روزهء استحبابى گرفت ولى روزه عيدين ( عيد فطر و عيد قربان ) به تخصيص از تحت امر به طبيعت صوم خارج شده است . بنابراين نمىتوان صوم عيد فطر يا عيد قربان را به داعى امر به صوم اتيان كرد . امّا در ما نحن فيه ، نماز اوّل وقت به جهت مزاحمتش با اهمّ و اينكه عقلا امكان متوجّه كردن