و ضمير « هى » به عبادت برگشته و ضمير در « فانّه » به معناى شأن بوده و مقصود از « ذاك الامر » امر به عبادت مىباشد .
الّا انّه لمّا كان . . بغرضها كالباقى تحتها كان عقلا مثله . . . به . . . به : ضمير در « انّه » و در هر دو « كان » به « الفرد » فرد مورد مزاحمت با اهمّ و در « بغرضها » و در « تحتها » به عبادت و در « مثله » و در هر دو « به » به باقى يعنى باقى افراد عبادت برمىگردد .
بداعى ذاك الامر . . . فى نظره بينهما . . . و دعوى . . . يدعو . . . الى ما هو الخ : مقصود از « ذاك الامر » امر به عبادت بوده و ضمير در « نظره » به عقل و در « بينهما » به فرد مورد مزاحمت و فرد غير مزاحمت يا فرد خارج و فرد باقى و در « يدعو » به امر و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى فرد برگشته و كلمهء « دعوى » مبتدا و اضافه به بعدش شده و خبرش كلمهء « فاسدة » در سطر بعدى است .
و ما زوحم منها بالاهمّ و ان كان . . . لكنّه ليس من افرادها بما هى مأمور بها فاسدة :
ضمير نايب فاعلى در « زوحم » به ماء موصوله به معناى فرد و در « منها » به افراد طبيعت مأمور بها و در « كان » و « لكنّه » و « ليس » به « ما زوحم منها » فرد مورد مزاحمت به واسطهء اهمّ مثلا صلاة و در « افرادها » و ضمير « هى » به طبيعت برگشته و كلمهء « فاسدة » خبر براى « دعوى » مىباشد .
فانّه انّما يوجب ذلك اذا كان خروجه عنها بما هى كذلك تخصيصا لا مزاحمة : ضمير در « فانّه » و « يوجب » به داعى نبودن امر مگر به افراد طبيعت مأمور بها و در « خروجه » به فرد مورد مزاحمت به واسطهء اهمّ و در « عنها » و ضمير « هى » به طبيعت برگشته و مشار اليه « ذلك » خروج فرد مورد مزاحمت از افراد طبيعت مأمور بها و مشار اليه « كذلك » مأمور بها بودن مىباشد و كلمهء « تخصيصها » خبر براى « كان » مىباشد .
فانّه معها . . . لا يعمّها . . . الّا انّه ليس لقصور فيه بل . . . بما يعمّه عقلا : ضمير در « فانّه » به
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 529
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٢٩