« الاوّل » شرط شرعى مىباشد .
بانّه لو لا وجوبه . . . لما كان شرطا حيث انّه ليس ممّا لا بدّ منه . . . و فيه الخ : ضمير در « بانّه » و در « وجوبه » و در « كان » و در « انّه » و در « ليس » به شرط شرعى و در « منه » به ماء موصوله به معناى عمل و در « فيه » به استدلال برمىگردد .
انّه . . . الّا بما هو مقدّمة الواجب . . . مقدّميّته . . . على تعلّقه لدار و ان كانت منتزعة : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى شرط و در « مقدّميّته » به شرط شرعى و در « تعلّقه » به امر غيرى و در « كانت » به شرطيّت برمىگردد .
الّا انّه . . . المتعلّق بما قيّد بالشّرط . . . تتمّة . . . فتكون مستحبّة : ضمير در « انّه » به انتزاع و ضمير نايب فاعلى در « قيّد » به ماء موصوله به معناى مشروط يعنى واجب نفسى و ذى المقدّمه و در « فتكون » به مقدّمهء مستحبّ برگشته و كلمهء « تتمّة » به معناى كاملكننده بوده و خبر براى مبتداى محذوف يعنى « هذه تتمّة » مىباشد .
فلا تكاد تتّصف . . . اذ منها ما يتمكّن معه . . . كما كان متمكّنا قبله : ضمير در « تتّصف » و در « منها » به مقدّمهء حرام و مكروه و در « يتمكّن » و در « كان » به مكلّف و در « معه » به ماء موصوله به معناى مقدّمه و در « قبله » به انجام مقدّمه برمىگردد .
فلا دخل له . . . ما هو المطلوب من ترك . . . من طلبه . . . مقدّمتهما . . . ما لم يتمكن معه . . .
يكون مطلوب التّرك : ضمير در « له » به مقدّمهاى كه با آن متمكّن از ترك حرام و مكروه بوده يعنى به « ما يتمكّن معه من ترك الحرام او المكروه » و ضمير « هو » به ماء موصوله كه « من ترك الخ » بيانش بوده و در « طلبه » به ترك حرام يا مكروه و در « مقدّمتهما » به حرام و مكروه و در « لم يتمكّن » به مكلّف و در « معه » به ماء موصوله به معناى مقدّمه و در « يكون » به ترك حرام برمىگردد .
و يترشّح . . . تركهما . . . هذه المقدّمة . . . مقدّمة لا يبقى معها اختيار تركه . . . من مقدّماته :
ضمير در « تركهما » به حرام و مكروه و در « معها » به مقدّمه و در « تركه » و در « مقدّماته » به حرام برگشته و مقصود از « هذه المقدّمة » مقدّمهاى كه مكلّف با آن ، متمكّن از ترك حرام
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 440
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٤٠