در ترك آن ( مقدّمه ) است از عصيانى كه به دنبال دارد عقاب را .
نكات دستورى و توضيح واژگان
فى تأسيس الاصل فى المسألة اعلم انّه . . . فى المسألة . . . فانّ الملازمة . . . و عدمها :
ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و كلمهء « عدمها » عطف بر « الملازمة » و ضميرش نيز به آن برگشته و مقصود از « الاصل » اصل عملى كه استصحاب بوده و منظور از « المسألة » مسئلهء مقدّمه واجب مىباشد .
ليست لها . . . تكون الملازمة او عدمها . . . يكون . . . حيث يكون . . . عدم وجوبها : ضمير در « لها » به ملازمه و عدم ملازمه و در « عدمها » به ملازمه و در هر دو « يكون » به وجوب مقدّمه و در « وجوبها » به مقدّمه برمىگردد .
و توهّم عدم جريانه لكون وجوبها . . . لوازم الماهيّة غير مجعولة . . . مترتب عليه : كلمهء « توهّم » مبتدا و اضافه به بعدش شده و خبرش كلمهء « مدفوع » بوده و ضمير در « جريانه » به اصل و در « وجوبها » به مقدّمه و در « عليه » به وجوب برگشته و كلمهء « كون » در « لكونها » اضافه به اسمش كه « وجوبها » بوده شده و خبرش ، جار و مجرور « من قبيل الخ » به اعتبار « ثابتا » محذوف بوده ، يعنى « لكونها ثابتا من قبيل الخ » و كلمهء « غير » نيز يا خبر بعد از خبر براى آن بوده و يا صفت براى « ثابتا » بوده كه اضافهء به ما بعدش شده است .
و لو كان لم يكن بمهمّ هاهنا مدفوع بانّه و ان كان . . . الّذى هو مفاد كان التّامّة : ضمير در « كان » و « لم يكن » به اثر ديگر برگشته و مشاراليه « هاهنا » مسئلهء مقدّمهء واجب بوده و ضمير در « بانّه » و در « كان » دوّمى به وجوب و ضمير « هو » به جعل بسيط برگشته و كلمهء « كان » مضاف اليه براى « مفاد » كه خبر براى « هو » بوده مىباشد و كلمهء « التّامّة » صفت براى « كان » بوده و اين مبتدا و خبر ، صلهء براى « الّذى » كه صفت براى « الجعل البسيط » بوده مىباشد .
الّذى هو مفاد كان الناقصة الّا انّه . . . و هو كاف : ضمير « هو » اوّلى به جعل تأليفى و در « انّه » به وجوب مقدّمه و ضمير « هو » دوّمى به جعل عرضى و تبعى برمىگردد .