180 - اشكال بر ثمرهء مترتّب بر قول به مقدّمهء موصله چيست ؟ ( و ربّما اورد . . . كما لا يخفى )
ج : مىفرمايد : بر اين ثمرهء مترتّب بر مقدّمهء موصله اشكال شده « 1 » و گفته شده كه فعل عبادى در هر دو صورت چه بنا بر قول به وجوب مطلق مقدّمه و چه مقدّمهء موصله ، باطل است . زيرا فعل ضدّ ( نماز خواندن ) بنا بر قول به مقدّمهء موصله نقيض براى ترك واجبى ( ترك نماز خواندنى ) كه مقدّمه براى انقاذ غريق يا ازالهء نجاست بوده نيست ولى اين فعل ضدّ ، لازم براى نقيض ترك نماز مىباشد . چرا كه نقيض ترك خاصّ ( ترك نماز به قيد ايصال ) عبارت از رفع ترك خاصّ ( رفع ترك نماز به قيد ايصال ) بوده و رفع ترك خاصّ نيز اعمّ از فعل صلاة يا ترك نماز كه به دنبالش انجام ذى المقدّمه نبوده مىباشد . لازم نقيض بودن فعل صلاة براى اثبات حرمت فعل صلاة بنا بر قول به مقدّمهء موصله كافى است . زيرا اگر ملازم با نقيض شىء بودن ، موجب متّصف شدن ملازم به حكمى كه نقيض داشته كه در اينجا حرمت بوده ، نشود بايد فعل صلاة ( خواندن نماز ) بنا بر قول به وجوب مطلق مقدّمه كه قول مشهور بوده نيز حرام نباشد . زيرا مقدّمهء واجب بنا بر قول مشهور ، عبارت از مطلق ترك ( ترك صلاة ) مىباشد و نقيض آنكه حرام بوده ، عبارت از رفع ترك صلاة خواهد بود و نه فعل صلاة . بلكه فعل صلاة ( نماز خواندن ) ، ملازم و مصداق براى نقيض ترك صلاة يعنى مصداق براى رفع ترك صلاة مىباشد . وقتى ملازم بودن فعل صلاة براى نقيض ترك صلاة ، دليل حرمت فعل صلاة بوده ، بنابراين ، در قول به مقدّمهء موصله نيز بايد حكم به حرمت فعل صلاة كرد . زيرا فعل صلاة ، ملازم با نقيض ترك
هامش
رجحان و محبوبيّت ذاتى عمل براى واقع شدن عمل به نحو عبادت ، كافى است . نماز نيز قبل از آنكه ضدّ خاصّ براى انقاذ غريق واقع شود ، داراى مصلحت و رجحان ذاتى بوده و به همين دليل متعلّق امر در « أقيموا الصّلاة » قرار گرفته است . در اينجا نيز نماز با قصد امتثال محبوبيّت ذاتىاش اتيان شده و در نتيجه ، خواندن نماز ، صحيح خواهد بود .
( 1 ) - شيخ انصارى در « مطارح الانظار / 78 »