شرح ( پرسش و پاسخ )
179 - ثمرهء قول به مقدّمهء موصله چيست ؟ ( بقى شىء . . . فلا تكون فاسدة )
ج : مىفرمايد : صاحب فصول « 1 » ثمرهء قول به مقدّمهء موصله را صحيح بودن اتيان عبادت ، مثلا نماز خواندن را كه تركش ، مقدّمه براى انجام واجب اهمّ بوده مىداند . مثلا اگر ازالهء نجاست يا انقاذ غريق كه واجب اهمّ مىباشند ، متوقّف بر ترك نماز شدند ، حال اگر مكلّف به جاى انجام اهمّ ، مشغول به نماز شد ، بنا بر قول به وجوب مطلق مقدّمه ، چون ترك نماز به نحو مطلق ( اعمّ از اينكه تركش موجب اتيان اهمّ بشود يا نشود ) واجب مىباشد ، بنابراين ، فعلش ، حرام بوده با فعل حرام نمىتوان قصد قربت كرد تا نمازش به عنوان عبادت ، صحيح باشد .
ولى بنا بر قول به مقدّمهء موصله ، از آنجا كه مطلق مقدّمه ، واجب نبوده بلكه مقدّمهء موصله يعنى ترك نماز كه به دنبالش اتيان اهمّ بوده ، واجب مىباشد ، حال ، وقتى مكلّف مشغول به نماز مىشود ، معنايش اين است كه قصد ازاله يا انقاذ غريق نداشته بهگونهاى كه اگر نماز هم نمىخواند ازالهء نجاست يا انقاذ غريق نمىكرد . بنابراين ، ترك نماز ، مقدّمهء موصله نبوده تا به عنوان مقدّمهء واجب ، واجب باشد و فعل و انجام نماز به عنوان ترك واجب ، منهى عنه و حرام باشد . در نتيجه ؛ انجام نماز ، صحيح بوده و فاسد نمىباشد . « 2 »
هامش
( 1 ) - « الفصول الغرويّة / 97 تا 100 ، و تحقيق المقام انّ الرجحان الخ » .
( 2 ) - براى توضيح و روشن شدن موضوع ، ابتداء مثالى زده مىشود . مثلا مولى مىفرمايد : « ازل النّجاسة عن المسجد » يا مىفرمايد : « انقذ الغريق » ازالهء نجاست از مسجد يا انقاذ غريق ، واجب است . هريك از اين دو مأمور به ، داراى ضدّ عامّ و ضدّ خاصّ مىباشد . ضدّ عام هريك ، عبارت از ترك ازالهء نجاست يا ترك انقاذ غريق يعنى نقيض مأمور به كه امر عدمى بوده مىباشد . ولى ضدّ خاصّش عبارت از هر عمل وجودى ديگرى بوده كه قابل جمع با اين مأمور به نمىباشد . مثلا نمىتوان مشغول نماز خواندن شد و ازالهء نجاست از مسجد يا انقاذ غريق نمود . حال اگر ، مكلّف با ازالهء نجاست در