تفضّل خداوند كرد كه او تفضّلا ثواب بر انجام اين مقدّمات مىدهد . « 1 »
هامش
اين صعوبت بودهاند ، به نحو مجاز و بالعرض به آنها نسبت داده شده است . به بيان ديگر ، حقيقت اين ثوابها براى ذى المقدّمه بوده و اين مقدّمات داراى ثواب نمىباشند ولى به دليل آنكه سبب براى معنون شدن ذى المقدّمه به عنوان « احمز الاعمال » و قهرا بهرهمندى از ثواب بيشتر شدن بودهاند ، ثواب به نحو مجاز به اين مقدّمات نسبت داده شده است .
( 1 ) - يعنى ثواب در اين روايات براى خود مقدّمات بوده ولى نه از باب استحقاق ثواب داشتن بلكه همانطورىكه گفته شد ؛ انجام مقدّمات و امتثال واجب غيرى ، استحقاق ثواب ندارد ولى خداوند از باب تفضّل و كرامت در اين موارد بر انجام اين مقدّمات ، ثواب مىدهد .
ولى بايد گفت : اوّلا : اين حمل و توجيه با فرض قبول آن ، در وقتى صحيح بوده كه انجام مقدّمات ، منجرّ به انجام ذى المقدّمه شود . به عبارت ديگر ، مكلّف بتواند همهء مقدّمات را انجام داده و توفيق انجام ذى المقدّمه را نيز پيدا كند . ولى اگر مكلّف و شخص زائر مثلا اقدام به مقدّمات كرده و با مشقّتهاى زياد به نزديك كربلا رسيد و يا با پاى پياده به نزديكى مكه رسيد ولى به دلائلى مثلا فوت ، موفّق به زيارت نشد ، آيا ثوابى بر انجام اين مقدّمات مترتّب نخواهد بود ؟
ثانيا : اينكه گفته مىشود ؛ اطاعت مقدّمه تبعى بوده و ثواب برآن مترتّب نمىشود ، در جايى است كه مولى فقط امر به ذى المقدّمه كرده و با توجّه به لابدّيّت عقلى انجام مقدّمه . گفته مىشود ؛ امر مولوى ندارد و چنانچه امرى نيز داشته باشد ، امر ارشادى است . ولى چه منافاتى دارد كه شارع به لحاظ شوق بيشترى كه به انجام اين ذى المقدّمه نسبت به ساير واجبات دارد و يا به سبب مصالحى كه مىداند ، براى تشويق بندگان ، امر به مقدّمات نيز بكند و ثواب بر آنها مترتّب كند تا مخاطبين ، اشتياق بيشترى پيدا كرده و مطمئن شوند ؛ اگر موفق به انجام ذى المقدّمه هم نشوند ولى براى انجام مقدّمات ، بهرهمند از ثواب مىشوند .
ثالثا : قطعا براى ترك مقدّمات كه منجر به ترك ذى المقدّمه شود ، عقاب جداگانه از عقاب ترك ذى المقدّمه نمىباشد . ولى منافاتى ندارد كه بر انجام مقدّمات ، ثواب جداگانه از ذى المقدّمه مترتّب شود .
به عبارت ديگر ، ملازمهاى بين عدم ترتّب عقاب بر ترك مقدّمات با ترتّب ثواب بر انجام مقدّمات نمىباشد تا گفته شود ؛ ثواب نيز نبايد بر انجام مقدّمات باشد .