و ان كانت موضوعة لما يعمّهما : ضمير در « كانت » به هيئت و ضمير فاعلى در « يعمّهما » به ماء موصوله به معناى « معنا » و ضمير مفعولى به نفسى و غيرى برمىگردد .
الّا ان اطلاقها يقتضى كونه الخ : ضمير در « اطلاقها » به هيئت و ضمير فاعلى در « يقتضى » به « اطلاقها » يعنى اطلاق هيئت و ضمير در « كونه » به واجب برگشته و كلمهء « كونه نفسيّا » مفعول براى « يقتضى » مىباشد .
فانّه لو كان شرطا لغيره : ضمير در « فانّه » و « كان » و « لغيره » به واجب برمىگردد .
لوجب التّنبيه عليه : ضمير در « عليه » به شرط بودن واجب براى غير خودش برمىگردد .
و امّا ما قيل من انّه الخ : ضمير نايب فاعلى در « قيل » به ماء موصوله برگشته ، ضمير در « انّه » به معناى شأن و كلمهء « من » با ما بعدش بيان ماء موصوله بوده و عبارت « ما قيل الخ » فعل شرط براى « امّا » و جوابش در چند سطر بعد عبارت « ففيه انّ الخ » مىباشد .
لدفع الشكّ المذكور : مقصود شكّ در نفسى و غيرى بودن واجب مىباشد .
بعد كون مفادها الافراد : ضمير در « مفادها » كه اسم « كون » و مضاف اليه آن بوده به هيئت برگشته و كلمهء « الافراد » خبر براى « كون » كه با اسم و خبرش مضاف اليه « بعد » بوده و كلمه « بعد » متعلّق به « الاستناد » مىباشد .
الّتى لا يعقل فيها التّقييد : ضمير در « فيها » به افراد برگشته و موصول « الّتى » با جملهء صلهء بعدش صفت « الافراد » مىباشد .
هو مفهوم الطلب : ضمير « هو » به مفاد امر برمىگردد .
لكنّه بمراحل من الواقع : يعنى « لكنّه بعيد بمراحل من الواقع » ضمير در « لكنّه » به مفاد امر ، مفهوم طلب بوده برمىگردد .
بالطلب المستفاد من الامر : مقصود از « الطلب » مفهوم طلب بوده و كلمهء « المستفاد » صفت آن مىباشد .
يصير مرادا الخ : ضمير در « يصير » به فعل برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٣١