ان يعمل عملا يشترك الخ : كلمهء « عملا » مفعول مطلق نوعى و جمله « يشترك الخ » صفت آن مىباشد .
و بطلان العمل به : ضمير در « به » به « عملا يشترك الخ » برگشته و كلمهء « بطلان » عطف به « الاثر » مىباشد .
ما ذكرناه من الوجهين : ضمير « مفعولى » در « ذكرناه » به ماء موصوله كه با جملهء صلهء بعدش مبتدا بوده برگشته و خبرش كلمهء « موافق » بوده و كلمهء « من الوجهين » بيان ماء موصوله مىباشد .
موافق لما افاده بعض مقرّرى الخ : ضمير مفعولى در « افاده » به ماء موصوله برگشته و كلمهء « مقرّرى » در اصل « مقرّرين » بوده كه نون آن در اضافه به بعدش حذف شده و ماء موصوله با بعدش مجرور به لام جر و اين جار و مجرور متعلّق به كلمهء « موافق » كه خبر « ما ذكرناه » بوده مىباشد .
و انت خبير بما فيهما : عبارت در اصل « و انت خبير بما يكون فيهما » بوده و كلمهء « واو » حاليه و كلمهء « انت » مبتدا و كلمهء « خيبر » خبر و ماء موصوله با ما بعدش مجرور به « باء » و اين جار و مجرور نيز متعلّق به « خيبر » و ماء موصوله به معناى « اشكال » بوده و ضمير « فيهما » به وجهين برمىگردد .
امّا فى الاوّل : مقصود از « الاول » وجه اوّل مىباشد .
و ان كان شموليّا : ضمير در « كان » به مفاد اطلاق برمىگردد .
الّا انّه لا يوجب ترجيحه على اطلاقها : ضمير در « انّه » و « لا يوجب » به شمولى بودن اطلاق هيئت و ضمير در « ترجيحه » به اطلاق هيئت و ضمير در « اطلاقها » به مادّه برمىگردد .
لانّه ايضا كان الخ : ضمير در « انّه » و « كان » به اطلاق هيئت برگشته و مقصود از « ايضا » همچون اطلاق مادّه مىباشد .
غاية الامر انّها تارة تقتضى الخ : ضمير در « انّها » و « تقتضى » به مقدّمات حكمت
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 207
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٠٧