عامّ شمولى نسبت به افرادش مىباشد در نتيجه ، وجوب اكرام بنا بر اينكه مطلق باشد شامل همهء تقاديرى كه مىتواند تقدير براى وجوب باشد را شامل مىشود . ولى اطلاق مادّه ، اطلاق بدلى و عامّ بدلى است كه در حال واحد نمىتواند شامل دو فرد بشود . « 1 »
هامش
( 1 ) - توضيح اطلاق شمولى بودن هيئت و اطلاق بدلى بودن مادّه در مثال « اكرم زيدا إن جاءك » چنين است : اگر هيئت « اكرم » را مطلق بگيريم يعنى وجوب ، مطلق باشد در اين صورت وجوب شامل همهء حالات زيد مىشود اعمّ از اينكه قبل از مجىء باشد يا بعد از مجىء . يعنى وجوب اكرام ، فعليّت داشته و شامل حال قبل از مجىء و حال بعد از مجىء مىشود . لازم به توضيح است كه اطلاق شمولى در هيئت ، اطلاق احوالى است . چرا كه حكم و هيئت داراى حالات مختلف ( و نه مصاديق مختلف ) مىباشد . امّا اگر مادّه كه عبارت از اكرام كردن كه در قالب هيئت آمده را مطلق بگيريم ، اطلاقش بدلى است . زيرا اكرام كردن ، يك عمل خارجى بوده كه يا قبل از مجىء و يا بعد از مجىء واقع مىشود . يعنى شامل هر دو مىشود ولى به نحو بدلى . بنابراين در خارج به يك نحو تحقّق پيدا مىكند و نمىتواند اين اكرام در حال و آن واحد هم قبل از مجىء و هم بعد از مجىء واقع شود . و به عبارت ديگر ، معناى عامّ بدلى يعنى يكى از اين چند مورد . به بيان ديگر يك مورد مدّ نظر مىباشد ولى يك موردى كه مردّد بين چند مورد مىباشد . در نتيجه بايد مجىء را قيد اكرام قرار داد و نه قيد وجوب .