ندارد كه واجب معلّق ، متوقّف بر امر مقدور يا امر غير مقدور باشد . « 1 »
97 - چرا تحصيل مقدّمات وجوديّهء واجب قبل از زمان واجب در واجب مشروط ، واجب نمىباشد و چه فرقى با واجب معلّق دارد ؟ ( دون المشروط . . . الّا بعد الشّرط )
ج : مىفرمايد : فرق واجب معلّق و واجب مشروط ، آن است كه در واجب معلّق چون وجوب ، حالى بوده و واجب استقبالى است بنابراين ، وجوب از وجوب واجب به مقدّمات وجوديّه بنا بر قول به ملازمه بين وجوب واجب با وجوب مقدّمه ، ترشّح كرده و مقدّمات وجوديّهء واجب معلّق ، واجب خواهد بود . « 2 » ولى در واجب مشروط چون وجوب ، حالى نيست مگر بعد از ثبوت و حصول شرط « 3 » بنابراين ، مقدّمات وجوديّهء آن نيز واجب نخواهد بود . « 4 »
هامش
است ولى چون وجوب ، فعلى مىباشد بنابراين ، تحصيل مقدّمات وجوديّهء واجب نيز واجب بوده كه حفظ آن مقدار آب مىباشد كه اگر آن را حفظ نكند فرض ، آن است كه در زمان واجب قادر به تهيّهء آن نمىباشد يا فتوا داده شده كه فرد صائم اگر قبل از طلوع فجر ، جنب شد ، واجب است كه قبل از طلوع فجر غسل كند . زيرا طهارت ، شرط صحّت صوم بوده و بعد از طلوع فجر چون فرد طاهر نمىباشد در نتيجه ، صوم او صحيح نخواهد بود . در اينجا چون وجوب صوم فعلى بوده اگرچه خود صوم متوقّف بر طلوع فجر مىباشد ، وجوب به مقدّمات وجوديهء آنكه داشتن طهارت و غسل كردن بوده نيز ترشّح مىكند و غسل قبل از طلوع فجر ، واجب مىشود .
( 1 ) - چرا كه ملاك ، فعلى بودن وجوب در واجب معلّق بوده كه موجب وجوب مقدمات وجوديّه مىشود و فرقى ندارد كه واجب معلّق ، متوقّف بر امر مقدور يا غير مقدور باشد . چرا كه در هر دو صورت ، وجوب در آن فعلى است و موجب وجوب مقدّمات وجوديّهء واجب مىشود .
( 2 ) - در نتيجه ، مقدّمات وجوديّهء حجّ مثل گرفتن بليط ، گذرنامه البتّه از استطاعت كه وجوب از مشروط بودن درمىآيد ، غسل قبل از طلوع فجر براى صائم و مانند آن واجب است .
( 3 ) - بنا بر قول مشهور كه قيد و شرط به هيئت مىخورد . و گرنه بنا بر نظر شيخ كه قيد به مادّه مىخورد ، وجوب در واجب مشروط ، حالى است .
( 4 ) - بنابراين ، گرفتن بليط ، گذرنامه و مانند آن براى افرادى كه مستطيع نشدهاند واجب نيست . چرا كه