71 - حكم معرفت و يادگيرى احكام به عنوان مقدّمهء وجوديّهء واجب در واجب مشروط چگونه است ؟ ( امّا المعرفة . . . قبل حصول شرطه )
ج : مىفرمايد : بعيد نيست بگوييم معرفت و يادگيرى احكام واجب مطلقا چه در واجب مطلق و چه در واجب مشروط قبل از حصول شرط واجب مىباشد « 1 » حتّى بنا بر مختار ما در واجب مشروط . « 2 »
72 - دليل مطلق بودن وجوب يادگيرى و معرفت احكام حتّى در واجبات مشروط آيا از باب ملازمه و يا دليل ديگرى بوده و آن چيست ؟ ( لكنّه لا بالملازمة بل . . . بلا برهان )
ج : مىفرمايد مطلق بودن وجوب يادگيرى و معرفت احكام حتّى در واجبات مشروط از باب ملازمه نمىباشد . « 3 » بلكه از باب حكم مستقلّ عقل به متنجّز شدن احكام بر مردم
هامش
احكام نماز را نداند نمىتواند امر به صلاة را انجام دهد يا اگر احكام حجّ را نداند نمىتواند امر به حجّ را امتثال كرده و حجّ را انجام دهد . وجوب اين مقدّمهء وجوديّه تابع ذى المقدّمه از حيث اشتراط و اطلاق نمىباشد .
( 1 ) - يعنى بر خلاف ساير مقدّمات وجوديّهء واجب مشروط مثل گرفتن بليط ، تهيه پاسپورت و مانند آن در رابطه با حجّ كه تا استطاعت حاصل نشود واجب نمىباشد ولى يادگيرى احكام حجّ كه از مقدّمات وجوديّه بوده قبل از استطاعت نيز واجب مىباشد .
( 2 ) - بنا بر مختار شيخ چون قيود را به مادّه مىزند بنابراين ، در واجبات مشروط نيز وجوب ، حالى بوده و تهيّه مقدّمات واجب است ولى بنا بر مختار مصنّف كه قيود به هيئت مىخورد و تا قبل از حصول شرط اصلا وجوبى نيست تا اقدام به مقدّمات لازم باشد بااينحال مىگويد بنا بر مختار ما در واجب مشروط نيز تا قبل از حصول استطاعت اگرچه وجوب حجّى نيست ولى يادگيرى و دانستن احكام حجّ لازم و واجب است .
( 3 ) - زيرا اگر از باب ملازمه باشد تخلّف از قاعده تبعيّت ممكن نيست و بايد وجوب يادگيرى احكام هر واجب مشروطى مثل خود واجب چنان كه قائل به ملازمه باشيم نيز مشروط باشد . بنابراين ، وجوب