« العكس » خبر مىباشد .
او كان لا ترتّب بينهما : ضمير در « كان » به « محكىّ عنه » و ضمير در « بينهما » به مقدّم و تالى برمىگردد .
و امّا دلالتها : ضمير در « دلالتها » به جملهء شرطيّه برمىگردد .
فبالاطلاق : يعنى « فهو بالاطلاق » ضمير « هو » مبتدا و به « دلالتها » برگشته و جار و مجرور « بالاطلاق » خبر و اين جمله نيز جواب « امّا » مىباشد .
لانّه لو كان هناك شرط الخ : ضمير در « لانّه » به معناى شأن بوده و مشاراليه « هناك » كه خبر مقدم براى « كان » است جمله شرطيّه بوده و كلمهء « شرط » اسم مؤخّر و كلمهء « آخر » صفت مىباشد .
لو كان معه شىء آخر : ضمير در « معه » به شرط يادشده برمىگردد .
يكونان معا الخ : ضمير در « يكونان » به شرط يادشده و شىء آخر برمىگردد .
لاحتاج ذلك الخ : مشاراليه « ذلك » بودن شرط بديل ديگر با شىء ديگرى مىباشد .
فى الصّورة الاولى : يعنى غير از شرط يادشده ، شرط بديل ديگرى باشد .
فى الصّورة الثانية : يعنى با شرط يادشده ، شىء ديگرى باشد .
فى انّه بعنوانه الخاصّ مستقلا : ضمير در « انّه » و « بعنوانه » به شرط برگشته و كلمه « مستقلا » حال بوده و ضمير در « انّه » اسمش و خبرش ، جملهء « هو الشرط المعلّق الخ » مىباشد .
هو الشّرط المعلّق عليه الجزاء : ضمير « هو » مبتدا و به شرط برگشته و خبرش ، كلمهء « الشّرط » بوده و كلمهء « المعلّق » صفت « الشّرط » و جار و مجرور « عليه » متعلّق به « المعلّق » و ضمير در آن به شرط برگشته و كلمه « الجزاء » نايب فاعل « المعلّق » مىباشد .
فانّه يستكشف منه : ضمير در « فانّه » و « منه » به مطلق آوردن برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٤