مخصوصى است مثل آنچه كه ما در مثالهاى گذشته تقدير گرفتيم ؟
819 - نظر مصنّف در خصوص اجمال آيات يادشده و جملاتى كه حكم در آنها به اعيان خارجيّه نسبت داده شده چيست ؟ ( و الصّحيح فى هذا الباب . . . مناسبة الحكم و الموضوع )
ج : مىفرمايد : صحيح در اين جملات آن است كه خود تركيب جمله با قطع نظر از قرينهء مناسبت حكم و موضوع و هر قرينهء ديگر ، مقتضى اجمال است اگر اطلاق كلام اقتضاء نكند تقدير گرفتن هر فعلى را كه صلاحيّت براى تقدير گرفتن داشته باشد مگر قرينه داشته باشيم كه فعل خاصى بايد تقدير گرفته شود . ولى در بسيارى از اين تركيبها قرينهء خاصّه هرچند قرينهء مناسبت حكم و موضوع وجود دارد . گواه بر وجود اين قرينه آن است كه ما در مثالهاى گذشته ترديدى نمىكنيم در تقدير گرفتن فعل مخصوص و مناسب با هريك از آنها . و اين به خاطر آن است كه گفتيم ؛ قرينه وجود دارد هرچند اين قرينه عبارت از مناسبت حكم و موضوع باشد .
بلكه اين باب يعنى مواردى كه حكم به اعيان خارجيّه نسبت داده شده ، شبيه جملات مصدّر به « لا » ى نفى جنس بوده كه گفته شد ؛ قرينه غالبا بر مراد وجود دارد در اينجا نيز غالبا قرينه بر فعل مورد نظر وجود دارد .
* * * به پايان رسيد جلد دوم از كتاب « نهاية الايصال » شرح فارسى اصول الفقه به روش پرسش و پاسخ ، همراه با اعرابگذارى متن ، ترجمه تحت اللّفظى ، نكات دستورى و توضيح واژگان و نقد و تحقيق اقوال در ارديبهشتماه يك هزار و سيصد و هشتاد و پنج به دست بندهء ناتوان و نيازمند رحمت و مغفرت الهى ، سيّد حسن سيّد اشرفى و توفيق اتمام ساير مجلّدات را از خداوند منّان مسئلت مىكنم به حقّ محمّد و آل طاهرينش صلوات اللّه عليهم اجمعين .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 672
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٧٢