باشد . بنابراين ، احتمال دارد وضوى امام بر وجه تقيّه واقع شده باشد كه در نتيجه نمىتوان مشروعيّت اين وضوء را به نحوى كه امام انجام داده است اثبات كرد ، چنانچه محتمل است نحوهء وضوء گرفتن امام بر اساس امر واقعى و بنا بر امتثال آن بوده كه در نتيجه اثباتكنندهء مشروعيّت وضوى واقع شده خواهد بود . « 1 »
792 - آيا اجمال فعل امام فقط در رابطه با وجه مشروعيّت يا عدم مشروعيّت عمل مىباشد يا وجه ديگرى هم وجود دارد مثال ديگر آن چيست ؟ ( و مثل ما اذا . . . مقابل الحرمة مبيّنا )
ج : مىفرمايد : مثال ديگر آنكه امام مثلا در نماز ، عملى مثل جلسه استراحت را انجام مىدهد « 2 » ولى نه از روى تقيّه بنابراين ، اين عمل امام از ناحيهء مشروعيّت در مقابل حرام بودن ، مبيّن و روشن بوده ولى از جهت اينكه اين عملش بيانگر وجوب اين عمل يا استحباب آن بوده ، مجمل مىباشد . « 3 »
هامش
( 1 ) - يعنى چون اين عمل از باب تقيّه و يا در مظانّ تقيّه صورت گرفته است ، نمىتوان انجام اين عمل را توسط معصوم دليل بر مشروعيّت و جواز چنين عملى دانست تا نوبت رسد به اينكه بررسى شود آيا جواز اين عمل به نحو استحباب بوده يا وجوب . بنابراين ، عمل از روى تقيّه يا در مظانّ تقيّه به اصل مشروعيّت عمل خلل وارد كرده و مشروعيّت عمل را مجمل مىكند . بنابراين ، اگر امام در اين موضع ، وضوء را با شستن دستها از پايين به بالا انجام داده يا به جاى مسح ، پايشان را شستهاند ، دليل بر مشروعيّت اين نوع وضوء نخواهد بود .
( 2 ) - نشستن بين دو سجده .
( 3 ) - يعنى چون انجام اين عمل در مقام تقيّه نبوده است ، بنابراين ، مفيد و مقتضى مشروعيّت و جواز اصل عمل مىباشد ولى اينكه مفيد جواز استحبابى يا وجوبى بوده ، مجمل مىباشد . هرچند مىتوان گفت ؛ جواز استحبابى قدر متيقّن بوده و شكّ در وجوب اين عمل خواهد بود .