الخ » تأويل به مصدر رفته و خبر براى « معنى » كه مبتدا بوده و اضافه به بعدش شده مىباشد .
بحضور واحد يتّقى منه : ضمير در « يتّقى » به امام و در « منه » به واحد برگشته و عبارت « يتّقى منه » صفت براى « واحد » مىباشد .
او يحتمل انّه يتّقيه : ضمير در « انّه » و ضمير فاعلى در « يتّقيه » به امام و ضمير مفعولى به « واحد » برمىگردد .
فيحتمل انّ وضوءه وقع الخ : ضمير در « وضوءه » به امام و ضمير در « وقع » به وضوى امام يا وضوى واقع شده برگشته و عبارت « انّ وضوءه الخ » تأويل به مصدر رفته و نايب فاعلى براى « يحتمل » مىباشد .
الّتى وقع عليها : ضمير در « وقع » به وضو و در « عليها » به كيفيّت برمىگردد .
و يحتمل انّه وقع . . . فيستكشف منه مشروعيّته : ضمير در « انّه » و « وقع » به وضوء و ضمير در « منه » و « مشروعيّته » به وضوى واقع شده برگشته و عبارت « انّه وقع الخ » تأويل به مصدر رفته و نايب فاعل براى « يحتمل » مىباشد .
و مثل ما اذا فعل الامام شيئا : كلمه « ماء » موصوله به معناى مورد و مقصود از كلمهء « شيئا » فعل و عمل مىباشد .
فلا يدرى انّ فعله الخ : كلمه « فعله » هم مكسور الفاء مىتواند باشد تا اسم مصدر و هم مفتوح الفاء تا مصدر باشد و ضميرش به امام برمىگردد .
فمن هذه النّاحية يكون مجملا : مقصود از « هذه النّاحية » بر وجه وجوب يا استحباب بوده و ضمير در « يكون » به فعل امام برمىگردد .
و ان كان من ناحية دلالته . . . مبينا : ضمير در « كان » و « دلالته » به فعل امام برگشته و كلمه « مبيّنا » خبر براى « كان » مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 627
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٢٧