بل ليس له وجود الخ : ضمير در « له » به لا به شرط مقسمى برمىگردد .
و لا تعيّن له مستقلّ غير تعيّناتها : ضمير در « له » به لا به شرط مقسمى و در « تعيّناتها » به اعتبارات سهگانه برگشته و كلمهء « تعيّن » اسم براى « لا » نفى جنس و جار و مجرور « له » به اعتبار متعلّق خبر بوده و كلمهء « مستقل » صفت براى اسم « لا » بوده ، كلمهء « غير » صفت براى « مستقل » اضافه به بعدش شده است .
و الّا لما كان مقسما : يعنى « و ان كان له تعيّن مستقل غير تعيّناتها لما كان الخ » ضمير در « كان » به لا به شرط مقسمى برمىگردد .
3 - لا به شرط قسمىّ : يعنى « الثّالثة لا به شرط قسمىّ » كلمهء « الثّالثة » مبتدا و كلمهء « لا به شرط » خبر ، كلمهء « قسمىّ » صفت براى خبر مىباشد .
و هو الاعتبار الثّالث : ضمير در « هو » به لا به شرط قسمى برمىگردد .
الى ما هو خارج عن ذاتها : ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى قيد و ضمير در « ذاتها » به ماهيّت برمىگردد .
فاتّضح انّ الماهيّة المهملة شىء : كلمهء « الماهيّة المهملة » موصوف و صفت و اسم براى « انّ » كلمهء « شىء » خبر و عبارت « انّ الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « اتّضح » مىباشد .
و اللّابشرط المقسمي شىء آخر : كلمهء « اللّابشرط المقسمي » موصوف و صفت و عطف بر اسم « انّ » و كلمهء « شىء » عطف بر « شىء » خبر بوده و كلمهء « آخر » صفت براى آن مىباشد .
انّ الثّانى لا معنى لان يجعل : ضمير نايب فاعلى در « يجعل » به « الثّانى » كه مقصود از آن ، لا به شرط مقسمى بوده برمىگردد .
باعتباره او يوضع له لفظ بحسبه : ضمير در « باعتباره » و « له » و « بحسبه » به « الثّانى »
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 494
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٩٤