برمىگردد .
ان ينظر اليها بما هى هى : همهء ضماير مؤنّث به ماهيّت برمىگردد .
غير مقيسة الى ما هو خارج عن ذاتها : ضمير در « هو » به ماء موصوله به معناى قيد و ضمير در « ذاتها » به ماهيّت برگشته ، كلمهء « غير » حال بوده و اضافه به بعدش شده است .
و ان ينظر مقيسة الى ما هو خارج عن ذاتها : ضماير مؤنّث به ماهيّت و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى قيد برگشته و كلمهء « مقيسة » حال مىباشد .
و لا ثالث لهما : ضمير در « لهما » به « حالتين » برمىگردد .
و فى الحالة الأولى : نظر به خود ماهيّت بوده بدون مقايسه با امر خارج از ذات .
تسمّى الماهيّة المهملة : ضمير نايب فاعلى در « تسمّى » به ماهيّت برگشته و كلمهء « الماهيّة المهملة » موصوف و صفت و مفعول دوّم مىباشد .
كما هو مسلّم : ضمير « هو » به ناميده شدن اين ماهيّت به ماهيّت مهمله برمىگردد .
و فى الثّانية لا يخلو حالها : مقصود از « الثّانية » نظر به ماهيّت با مقايسه آن با امر خارج از ذات بوده و ضمير در « حالها » كه فاعل براى « لا يخلو » بوده به ماهيّت برمىگردد .
و على هذا : مشاراليه « هذا » ملاحظه و نگاه به ماهيّت مىباشد .
و تكون قسيمة لها : ضمير در « تكون » به ملاحظهء اوّل يعنى ماهيّت مهمله و ضمير در « لها » به اعتبارات سهگانه برمىگردد .
يصحّ أن تكون مقسما لها : ضمير در « تكون » به ملاحظهء اوّل يعنى ماهيّت مهمله و ضمير در « لها » به اعتبارات سهگانه برگشته و عبارت « أن تكون الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « يصحّ » مىباشد .
لاعتبارات نقيضه : ضمير « نقيضه » كه مضاف اليه براى « اعتبارات » بوده به « شىء » كه
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 491
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٩١