ضمير نايب فاعلى در « يقيّد » به ماء موصوله به معناى كلام برمىگردد .
اى انّه اذا امكن : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
و لو امتنع : ضمير در « امتنع » به تقييد در كلام برمىگردد .
انّه لا يمكن : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
و ارادته : ضمير در « ارادته » به اطلاق برمىگردد .
فى مورد لا يصحّ التّقييد : جملهء « لا يصحّ التّقييد » صفت براى كلمهء « مورد » مىباشد .
بل يكون مثل هذا الكلام : مقصود از « هذا الكلام » كلامى است كه تقييد در آن مستحيل مىباشد .
انّ المتكلّم لا بدّ ان يريد احدهما : ضمير در « يريد » به متكلّم و در « احدهما » به اطلاق و تقييد برگشته و عبارت « انّ المتكلّم الخ » تأويل به مصدر رفته و اسم مؤخّر براى « كان » در « و ان كان فى الواقع » بوده و جار و مجرور « فى الواقع » خبر مقدّم مىباشد .
و قد تقدّم مثاله : ضمير در « مثاله » به كلامى كه نه مطلق و نه مقيّد بوده و يا كلامى كه تقييد در آن مستحيل بوده برمىگردد .
يستلزم امتناع اطلاقه : ضمير در « يستلزم » به ممتنع بودن تقييد امر و در « اطلاقه » به امر برمىگردد .
الى هذا القيد : يعنى قيد امتثال .
ذكرنا هناك : مشاراليه « هناك » بحث توصّلى و تعبّدى مىباشد .
المسألة الثالثة الاطلاق فى الجمل : كلمهء « المسألة » مبتداى اوّل و بدل سوّم تفصيلى براى « ستّ المسائل » و كلمهء « الثّالثة » صفت آن و كلمهء « الاطلاق » مبتداى دوّم و جار و مجرور « فى الجمل » خبر آن بوده و اين مبتدا و خبر ، خبر براى مبتداى اول مىباشد .
لا يختصّ بالمفردات كما يظهر الخ : ضمير در « يختصّ » به اطلاق و ضمير در « يظهر » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 462
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٦٢