خاصّ ، منسوخ عامّ و گاهى دليل خاصّ ، مخصّص عامّ مىباشد .
674 - تفصيل حالات و صورتهاى عامّ و خاصّ چگونه است ؟ ( و لتفصيل الحال . . . فتكون الصّور خمسا )
ج : مىفرمايد : عام و خاصّ به لحاظ تاريخ صدورشان پنج صورت خواهند داشت .
الف : هر دو مجهول التاريخ باشند .
ب : يكى معلوم التاريخ و ديگرى مجهول التاريخ باشد .
ج : هر دو معلوم التاريخ باشند . كه معلوم التاريخ بر دو قسم است :
1 - تاريخ صدور هر دو عرفا مقارن و همزمان باشد .
2 - تاريخ صدور عامّ مقدّم بر خاصّ يا به عكس باشد .
675 - صورت اوّل از عامّ و خاصّ منفصل كدام بوده و خاصّ آيا مخصّص براى عامّ يا ناسخ براى آن مىباشد ؟ ( الصورة الأولى . . . لتوهّم النّسخ فيهما )
ج : مىفرمايد : آن است كه تاريخ صدور هر دو معلوم و عرفا همزمان با هم بوده « 1 » كه مجالى براى توهّم نسخ براى هيچكدام نبوده بلكه دليل خاصّ ، مخصّص براى عامّ مىباشد . « 2 »
هامش
( 1 ) - مثلا مولى صبح پنجشنبه مىفرمايد : « اكرم العلماء » و چند ساعت بعد يا بعد از ظهر همان روز مىفرمايد . « لا تكرم الفسّاق من العلماء » البتّه اگرچه از نظر عقل به واسطهء همين فاصله زمانى ، عام و خاصّ مقارن نمىباشند ولى عرف اين مقدار فاصله زمانى را تقديم يا تأخير محسوب نكرده و آن دو را مقارن مىداند .
( 2 ) - يعنى همهء علماء اتّفاق نظر دارند كه دليل خاصّ منفصل در اين صورت همچون دليل خاصّ متّصل بوده و مخصّص براى عامّ مىباشد .