على وجه يصحّ ان يتّكل عليه المتكلّم : ضمير در « عليه » به تخصيص برگشته و عبارت « يصحّ ان الخ » صفت براى « وجه » مىباشد .
فانّه لا مانع الخ : ضمير در « فانّه » به معناى شأن مىباشد .
على ظهوره : ضمير در « ظهوره » به عامّ برمىگردد .
و هو حجّة الخ : ضمير « هو » به عامّ برمىگردد .
و استشهد على ذلك بما ذكره من الخ : ضمير در « استشهد » و ضمير فاعلى در « ذكره » به صاحب كفايه و ضمير مفعولى در « ذكره » به ماء موصوله كه كلمهء « من الخ » بيان آن بوده برگشته و مشاراليه « ذلك » عدم جواز تمسّك به عامّ در شبههء مصداقيهاى كه مخصّص آن ، دليل عقلى غير ضرورى بوده مىباشد .
امر المولى منهم : ضمير در « منهم » به عقلاء برمىگردد .
عبده باكرام جيرانه : ضمير در « عبده » و « جيرانه » به مولى برمىگردد .
فانّ العبد ليس له الّا يكرم الخ : ضمير در « له » و « يكرم » به عبد برگشته ، جار و مجرور « له » خبر مقدّم براى « ليس » و عبارت « الّا يكرم » در اصل « ان لا يكرم » بوده كه تأويل به مصدر رفته و اسم مؤخّر براى « ليس » مىباشد .
من يشكّ فى عداوته : ضمير در « يشكّ » به عبد و در « عداوته » به « من » موصوله كه با جملهء صلهء بعدش ، مفعول براى « يكرم » بوده برمىگردد .
و للمولى ان يؤاخذه على عدم اكرامه : ضمير فاعلى در « يؤاخذه » به مولى و ضمير مفعولى در آن به عبد و ضمير در « اكرامه » به « من يشكّ » يعنى شخص مشكوك برمىگردد .
و لا يصحّ منه الخ : ضمير در « منه » به عبد برمىگردد .
و سيرتهم هى ملاك الخ : ضمير در « سيرتهم » به عقلاء و ضمير « هى » به سيرهء عقلاء
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 333
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٣٣