و هى : ضمير « هى » به مسألهء سابق برمىگردد .
يستشكل فى . . . حجّيّته : ضمير در « يستشكل » به « من » و ضمير در « حجّيّته » به عامّ برمىگردد .
و استعماله . . . ايضا : ضمير در « استعماله » به عامّ برگشته و مقصود از « ايضا » همچون تمام الباقى مىباشد .
انّ المجاز الاوّل : يعنى استعمال در تمام الباقى .
ظاهرا فيه : ضمير در « فيه » به مجاز اوّل برمىگردد .
فى احدهما : ضمير در « احدهما » به دو مجاز يعنى تمام الباقى و بعض الباقى برمىگردد .
فاذا كان المجاز الاوّل هو الظّاهر : كلمهء « المجاز » اسم « كان » و كلمهء « الاوّل » صفت آن بوده و ضمير « هو » ضمير فصل و به مجاز اوّل برگشته و كلمهء « الظّاهر » خبر براى « كان » مىباشد .
و الّا : يعنى « و ان لم يكن المجاز الاوّل هو الظّاهر » .
حقيقة [ فى الباقى ] : و در بعضى از نسخهها كلمهء « فى الباقى » نيز وجود دارد .
من هذا النّزاع : يعنى نزاع در اقرب بودن مجازات .
على ما لها من الخ : ضمير در « لها » به ادوات عموم برگشته و كلمهء « من » بيان ماء موصوله مىباشد .
افراد مدخولها . . . من مدخولها : ضمير در هر دو « مدخولها » به ادات عموم برمىگردد .
فلا تزال دلالتها . . . على حالها : ضمير در « دلالتها » كه اسم « لا تزال » بوده و ضمير در « حالها » به ادات عموم برگشته و كلمهء « باقية » خبر براى « لا تزال » بوده كه به معناى « استمرّ » يعنى پيوسته مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 283
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٨٣