فيقدّم عليه : ضمير نايب فاعلى در « يقدّم » به مخصّص منفصل و در « عليه » به عامّ برمىگردد .
من باب انّه قرينة عليه : ضمير در « انّه » به مخصّص منفصل و در « عليه » به عامّ برمىگردد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
603 - تخصيص و مخصّص بر چند قسم بوده « 1 » و قسم اوّل آن چگونه ، چه نام داشته و مفيد چه بوده و چه چيزى ملحق به قسم اوّل مىشود ؟ ( ان تخصيص العامّ . . . فى بيان مراده )
ج : مىفرمايد : تخصيص زدن عامّ به دو نحو است :
قسم اوّل : آنكه مخصّص عامّ در همان كلامى كه عامّ در آن ذكر شده ، آورده شود . مثل قول ما كه بگوييم : « اشهد ان لا إله الّا اللّه » . اين قسم از مخصّص را مخصّص متّصل گويند .
مخصّص متّصل قرينه است بر اينكه مولى از عامّ ، ارادهء خصوص داشته است . « 2 » ملحق به مخصّص متّصل مىشود ، قرينهء حاليّهاى كه كلام ، همراه با آن بوده و دلالت بر ارادهء خصوص از عامّ داشته « 3 » بهگونهاى كه متكلّم و مولى مىتواند براى بيان مقصودش كه
هامش
( 1 ) - مخصّص در تقسيم اوّلى به دو قسم مىباشد : الف : مخصّص لفظى ب : مخصّص لبّى و مقصود در اينجا مخصّص لفظى است .
( 2 ) - مثل آنكه مولى بفرمايد : « اكرم العلماء الّا الفسّاق منهم » عبارت « الّا الفسّاق منهم » قرينه بر ارادهء جدّى مولى از « العلماء » بوده مبنى بر اينكه مولى ارادهء خصوص علماى عدول را نموده و علماى فاسق از « وجوب اكرام » خارج بوده و مولى آنان را اراده نكرده است .
( 3 ) - مثلا در مجلسى سخن از علماى فاسق به ميان آمده و مولى به شدّت آنان را مذمّت كرده است و