مفاهيم از علم اصول ، همين معناى دوّم مىباشد . « 1 »
544 - چرا بايد بحث از ادوات حصر را يكىيكى انجام داد ؟ « 2 » ( انّ مفهوم الحصر . .
واحدة واحدة فنقول )
ج : مىفرمايد : چون مفهوم داشتن حصر وابسته به حال ادوات حصر بوده ، بنابراين ، بايد يكىيكى آنها را مورد بحث و بررسى قرار داد . « 3 »
545 - كلمهء الّا بر چند قسم مىباشد ؟ ( 1 - الّا و هى . . . ج - اداة حصر بعد النّفى )
ج : مىفرمايد : كلمهء « الّا » به سه معنا به كار مىرود : 1 - الّاى وصفيّه 2 - الّاى استثنائيّه 3 - الّاى حصريّه .
546 - كيفيت استعمال « الّاى » وصفيّه چگونه بوده و آيا داراى مفهوم مىباشد ؟ ( امّا « الّا » الوصفيّة . . . لا مفهوم له )
ج : مىفرمايد : الّاى وصفيّه همچون ساير صفات ديگر ، براى ما قبل خودش ، صفت قرار مىگيرد . از جهت مفهوم داشتن نيز همانند وصف خواهد بود . اگر در مفهوم وصف ، قائل به مفهوم شويم ، در اينجا نيز قائل به مفهوم خواهيم شد . ولى در مفهوم بحث ، گفته شد ؛ وصف مفهوم ندارد .
547 - در ضمن يك مثال كيفيّت استعمال « الّاى » وصفيّه را مشخّص كرده و گفته شود چرا « الّا » در اين استعمال ، نمىتواند استثنائيّه باشد ؟
هامش
( 1 ) - يعنى حصر به معناى اعمّ كه شامل استثناء نيز مىشود . يعنى امورى كه اگرچه مستقيما و بالمطابقه مفيد حصر و حبس نيستند ولى به دلالت التزامى مفهوما مفيد اختصاص مىباشند . به عبارت ديگر ، معناى مطابقىاش ، اخراج بوده ولى دلالت التزامى و مفهومىاش ، اختصاص مىباشد .
( 2 ) - امورى كه مفيد حصر بوده بر دو دستهاند . الف : كلماتى كه دلالت بر حصر دارند ب : هيئاتى كه دلالت بر حصر دارند . در اين قسم ، بحث از كلماتى است كه مفيد حصر مىباشند .
( 3 ) - يعنى بعضى از اين كلمات داراى استعمالات متفاوتى بوده كه در بعضى از استعمالاتشان مفيد حصر و مفهوم داشتن نمىباشند .