بجعل « الّا درهم » و صفا : عبارت « الّا درهم » مفعول اوّل براى « جعل » و كلمهء « وصفا » مفعول دوّم آن مىباشد .
فانّه يثبت فى ذمّته الخ : ضمير « فانّه » به معناى شأن بوده و ضمير در « ذمّته » به مقرّ برمىگردد .
بانّها ليست بدرهم : ضمير در « بانّها » و « ليست » به « تمام العشرة » برمىگردد .
أن تكون استثنائيّة : ضمير در « تكون » به كلمهء « الّا » برمىگردد .
و لا مفهوم لها حينئذ : ضمير « لها » به « الّا » برگشته و مقصود از « حينئذ » نيز « حين اذ كانت وصفيّة » مىباشد .
فلا تدلّ الخ : ضمير در « تدلّ » به الّا برمىگردد .
فى ذمّته لزيد : ضمير در « ذمته » به مقرّ برمىگردد .
فى دلالتها على المفهوم : ضمير در « دلالتها » به الّاى استثنائيّه برمىگردد .
و هو انتفاء الحكم الخ : ضمير « هو » به مفهوم برمىگردد .
و هو الاستثناء : ضمير « هو » به اخراج برمىگردد .
ظنّ بعضهم الخ : ضمير در « بعضهم » به اصوليّون برمىگردد .
فهى فى الحقيقة الخ : ضمير « هى » به ادات حصر بعد از نفى برمىگردد .
فرع : يعنى « هذا فرع » .
و يجوز أن تكون استثنائيّة : ضمير در « تكون » به « الّا » برمىگردد .
أن تكون للاستثناء : ضمير در « تكون » به كلمهء « الّا » برمىگردد .
يثبت فى ذمّته : ضمير در « ذمّته » به مقرّ برمىگردد .
امّا لو كانت وصفيّة : ضمير در « كانت » به كلمهء « الّا » برمىگردد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 168
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٦٨