لا يكون ظاهرا الخ : ضمير در « لا يكون » به تقييد برمىگردد .
لانّه حينئذ يكون الخ : ضمير در « لانّه » و « يكون » به وصف برگشته و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين اذ كان التّقييد بالوصف تقييد النّفس الموضوع او متعلّقه » .
اذ انّه الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
و الوصف قيد للحكم عليه : كلمهء « واو » حاليه و كلمهء « الوصف » مبتدا و كلمهء « قيد » خبر و جار و مجرور « للحكم » متعلّق به آن بوده و جار و مجرور « عليه » متعلّق به « الحكم » و ضميرش به موصوف برمىگردد .
مثل ما اذا الخ : يعنى « هذا مثل ما الخ » .
فانّ المفهوم منه : ضمير در « منه » به قول قائل برمىگردد .
انّ المطلوب صنعه هو المربّع : كلمه « المطلوب » اسم « انّ » و كلمهء « صنعه » نايب فاعل براى « المطلوب » و ضمير آن به « الف و لام » در « المطلوب » كه به معناى « الّذى » بوده برگشته و ضمير « هو » به « المطلوب » برمىگردد ، جملهء « هو المربّع » خبر « انّ » و اين عبارت نيز تأويل به مصدر رفته و خبر براى « انّ » در « فانّ المفهوم منه » بوده و اصل اين عبارت ، چنين است : « انّ الّذى يطلب صنعه هو المربّع » .
فعبّر عنه بهذه القيود الدّالّة عليه : ضمير در « عبّر » به قائل و ضمير در « عنه » و « عليه » به مربّع برمىگردد .
حيث يكون الموضوع هو مجموع المعنى المدلول عليه : كلمهء « الموضوع » اسم براى « يكون » و ضمير « هو » ضمير فصل و به « الموضوع » برگشته و كلمهء « مجموع » خبر براى « يكون » و اضافه به « المعنى » شده و كلمهء « المدلول » صفت آن بوده و ضمير در جار و
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 130
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٣٠