شرح ( پرسش و پاسخ )
515 - مقصود از وصف در بحث از مفهوم وصف چيست ؟ ( المقصود بالوصف هنا . . .
لموضوع التّكليف )
ج : مىفرمايد : مقصود از وصف در بحث مفهوم وصف ، « 1 » كلمهاى است كه شامل نعت و غير نعت مثل حال و تمييز و مانند اين دو تا نيز مىشود . « 2 »
به بيان ديگر ، وصف در نزد اصوليّون ، عبارت از هر قيدى است كه عارض بر موضوع و ذات شده و صلاحيّت داشته باشد كه موضوع حكم را مقيّد كرده و دايرهء آن را كوچك كند .
هامش
( 1 ) - به عبارت ديگر ، مقصود از وصف ، مشتقّ نحوى است كه حمل بر ذات شده و دلالت مىكند بر عنوان منطبق بر ذات به لحاظ تلبّس آن به مبدأ خارجى . بنابراين ، شامل مشتقات اصولى كه جامد مىباشند مثل زوج ، عبد و زوجه نمىشود ، چنانچه شامل مشتقّات نحوى كه جامد بوده مثل فعل و مصدر نيز نمىشود . به بيان ديگر ، وصف در اصول عبارت از مشتقى است كه حمل بر ذات شده و قيد براى موضوع حكم قرار مىگيرد .
( 2 ) - الف : نعت نحوى مثل : « فى الغنم السائمة زكات » يا « اكرم رجلا عالما » .
ب : حال : مثل « اكرم زيدا راكبا » .
ج : تمييز : مثل « جئنى به سوار ذهبا » يا « لان يمتلئ بطن الرّجل قيحا خير من ان يمتلئ شعرا » . اگر شكم مرد از آلودگىها پر باشد ، بهتر است از آنكه از شعر پر باشد .
د : مفعول له : مثل « و لا تقتلوا اولادكم خشية املاق » .
ه : ظرف و جار و مجرور : مثل « اكرم زيدا يوم الجمعة » و « اكرم زيدا فى المدرسة » البتّه ظرف و جار و مجرور به اعتبار متعلّقشان يا حال مىباشند چنانچه بعد از معرفه قرار گيرند همچون دو مثال يادشده و يا نعت و صفت مىباشند . چنانچه بعد از نكره قرار گيرند ، مثل آنكه گفته شود : « اكرم رجلا يوم الجمعة » و « اكرم رجلا فى المدرسة » .