لو فعل فعلا واحدا : ضمير در « فعل » به مكلف برمىگردد .
فى مثله : ضمير در « مثله » به شكّ در سقوط تكليف برمىگردد .
يستدعى الفراغ اليقينيّ : ضمير در « يستدعى » به اشتغال يقينى برمىگردد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
510 - تنبيه اوّل از دو تنبيه در مبحث تعدّد شرط چه بوده و فرقش با مسئلهء قبلى چيست ؟ ( 1 - تداخل المسبّبات انّ . . . و هى من ملحقات الأولى )
ج : مىفرمايد : بحث قبلى در اين بود كه وقتى شرط متعدّد باشد ولى جزا متّحد و قابل تكرار آيا تعدّد اسباب ، موجب مغايرت در جزاء و متعدّد شدن مسبّبات نيز مىشود يا موجب مغايرت و متعدّد شدن جزاء و مسبّبات نمىشود تا تداخل اسباب شود . و شايسته بود كه اين مبحث به مسئلهء تداخل اسباب ناميده شود .
حال بعد از فارغ شدن از اينكه گفتيم اصل ، عدم تداخل اسباب بوده ، شايسته است بحث شود ؛ وقتى مسبّبات ، متعدّد بوده ولى در اسم و ماهيّت يكى و مشترك باشند مثل اغسال ، آيا صحيح است براى همهء اين مسبّبات به يك مسبّب و به يك عمل اكتفاء شود يا صحيح نيست به يك عمل اكتفاء شود ؟ « 1 » و اين مسئلهء ديگرى غير از مسئله سابق بوده
هامش
( 1 ) - يعنى وقتى در مثل « اذا بلت فتوضّأ » و « اذا نمت فتوضّأ » قائل به تداخل اسباب نشده و گفته شد ؛ هر شرط و سببى ، جزاى خودش را مىخواهد ، بنابراين ، چند جزاء يعنى دو وضوء و دو وجوب وضوء به عهدهء مكلف آمده است حال بحث مىشود آيا مىتوان از اين تكاليف و مسبّبات متعدّده مثلا از دو وضوء يك وضوء انجام داد به نيّت دو وضوء و اين يك وضوء كفايت از دو وضوء مىكند يا نمىتوان يك وضوء را به نيّت دو وضو انجام داد و كفايت نمىكند ؟