241 . دلالت مفهومى
به مبحث « مفهوم و منطوق » رجوع شود .
242 . دلالت منطوقى
به مبحث « مفهوم و منطوق » رجوع شود .
243 . دليل اجتهادى
دليل اجتهادى يا ادلّهاى كه در رابطه با استخراج احكام واقعى است به نظر اماميه عبارت است از :
كتاب ، سنّت ، عقل و اجماع . امّا به عقيدهء اهل تسنن دليل اجتهادى عبارتاند از : كتاب ، سنّت ، قياس و اجماع . « 1 » به مبحث « حكم واقعى » و « اصول عمليه » رجوع شود .
244 . دليل انسداد
به مبحث « انفتاح » رجوع شود .
245 . دليل الخطاب
به مفهوم مخالف « دليل الخطاب » نيز گويند . به مبحث « مفهوم » رجوع شود .
246 . دليل فقاهتى
دليل فقاهتى يا اصول عمليه كه در رابطه با استخراج احكام ظاهرى است عبارت از : برائت ، احتياط ، تخيير و استصحاب . « 2 » به مبحث « اصول عمليه » و « حكم ظاهرى » رجوع شود .
247 . دليل عقلى
دليل عقلى عبارت است از ادراك عقلىاى كه بتواند زمينهء حكم شرعى ديگر قرار گيرد . حجيّت عقل از بديهيات است ، زيرا وقتى محكمترين دليل براى اثبات اصول دين عقل است ، چگونه ممكن است در حجيّت عقل در فروعات فقهى ترديد كرد . به مبحث « عقل » رجوع شود .
248 . دليل لبّى
لبّ ( به ضم لام و تشديد با ) بهمعناى عقل است . دليل لبّى همان دليل عقلى است كه در مقابل دليل لفظى و نقلى به كار مىرود . به مبحث « عقل » رجوع شود .
هامش
( 1 ) . خضرى بك ، اصول الفقه ، ص 1 .
( 2 ) . فرائد الاصول ، ص 2 ؛ نهاية الافكار ، جزء سوم ، ص 200 .