همانند روايات بسيارى كه در مورد جنگهاى على ( ع ) و شجاعتهايى كه آن حضرت در صحنههاى مختلف نبرد و غير نبرد از خود نشان داد ، همگى پرده از يك حقيقت برمىدارند ، و آن شجاعت على ( ع ) است .
218 . خبر مجهول
خبرى كه يك يا چند نفر از راويان آن از نظر عقيده مجهول الحال باشند به آن خبر و « روايت مجهولى » گويند .
219 . خبر مرسل
دو قسم است :
1 . مرسل بهمعناى عامّ و آن خبرى است كه راويان آن همگى يا برخى در سلسلهء سند ساقط شده و به جاى او از تعبير « عن بعض » يا « بعض اصحابنا » استفاده شود .
2 . مرسل بهمعناى خاص و آن هر حديثى است كه تابعى به پيامبر نسبت داده بدون آنكه از واسطه و ناقل نامى برده باشد مثلا سعيد بن مسيّب بگويد : قال رسول اللّه . . . در حجيّت مراسيل دو قول وجود دارد الف . در صورتى كه مرسل ( به صيغهء اسم فاعل ) ثقه باشد آن خبر حجّت است .
ب . روايت مرسله به هيچ وجه حجت نيست . « 1 »
220 . خبر مرفوع
هرگاه يك يا چند نفر از وسط يا انتهاى سند حديثى حذف شوند و به لفظ « رفع » هم تصريح شده باشد به آن روايت مرفوعه گويند مثلا : روى الكلينى عن على بن ابراهيم عن ابيه رفعه الى . . .
221 . خبر مستفيض
مستفيض خبرى است كه راويان آن سه نفر و بالاتر باشند و بعضى گفتهاند بيشتر از سه نفر باشند . « 2 » ولى به حدّ تواتر نرسند .
222 . خبر مسند
خبرى كه تمام راويان آن در تمام طبقات ذكر شده باشند و بدين گونه روايت به معصوم منتهى شود به آن « مسند » گويند . « 3 »
هامش
( 1 ) . ضياء الدراية ، ص 38 .
( 2 ) . نهاية الاصول ، ص 486 .
( 3 ) . ضياء الدراية ، ص 27 .