به هيچ وجه با كلام بشر ( حتى پيامبر ) اشتباه نخواهد شد ، و آيا چنين سخنى با آيهء « تحدى » كه در قرآن مىفرمايد : شما به هيچ وجه نمىتوانيد همانند قرآن بياوريد ؛ و اين تحدى تا روز قيامت هم ادامه دارد ، منافات ندارد ؟ و آيا تاريخ گواه اين واقعيت نيست كه عدهاى سعى كردند مانند قرآن ( و لو يك سوره ) عرضه كنند ، اما رسوا شدند ، و « عاجز ماندند » ؟ پس چگونه ممكن است كلام بشر و مخلوق با كلام خالق اشتباه شود ؟
حديث در شيعه
عدهاى از ياران ائمه كه طرف مراجعه مردم بودند ، و در برخورد با مسائل اجبارا بايد به حضور ائمه مىرسيدند ، و سؤالاتشان را مطرح مىكردند ، تا پاسخ صحيح را دريافت كنند ، و چون سؤال و جوابهاى مزبور را يادداشت مىكردند ، بعدها آن نوشتهها به « اصل » معروف شد ، و چون عدد آنها 400 بود « اصول اربعمائه » نام گرفت . اين اصول به جهت اعتبارى كه دارند شديدا مورد توجه محدّثين و فقهاى اماميهاند و معمولا تحت عنوان « اصل فلان » روايت مىشود . مرحوم شيخ طوسى در كتاب فهرست اسامى صاحبان اين اصول را ذكر مىكند . به « اصول اربعمائه » رجوع شود .
اواخر غيبت صغراى امام زمان ( ع ) يعنى زمان چهارمين نائب خاص ولىعصر ( ع ) ( على بن محمد سميرى ) « 1 » ، بعضى از بزرگان اقدام به تنظيم و تبويب احاديث اهل بيت ( ع ) كردند ، و روايات مربوط به فروع فقهى را به ترتيب ابواب تدوين كردند . كه چهار كتاب در بين آنها بهعنوان « كتب اربعه » معروف گرديده ، و مرجع فتاوى فقهاى شيعه قرار گرفته است ، كه عبارتاند از :
1 . كافى ( محمد بن يعقوب بن اسحاق كلينى ) ؛ 2 . من لا يحضره الفقيه ( محمد بن بابويه قمى معروف به شيخ صدوق ) ؛ 3 . تهذيب الاحكام ( محمد بن حسن طوسى معروف به شيخ طوسى ) ؛ 4 .
استبصار ( شيخ طوسى ) .
اقسام حديث عبارت است از : حديث واحد - حديث متواتر ، حديث صحيح - ضعيف ، مرسل و . . . به مبحث « خبر » رجوع شود .
188 . حسن و قبح عقلى
آنان كه دليل عقل را از منابع حقوق اسلام دانستهاند ، از دروازهاى به نام « حسن و قبح عقلى » و يا
هامش
( 1 ) . امام زمان ( ع ) در سال 255 ه جهان را با ولادت خود نورانى كرد ، و به جهت مصالح و دسيسهء دشمنان اجبارا به واسطهء نائبهاى خاص خود با شيعيان در ارتباط بود . كه اين دوران 74 ساله را دوران غيبت صغراى آن حضرت نامند ، نواب چهارگانهء آن حضرت در اين دوران 74 ساله عبارتاند از : 1 . عثمان بن سعيد الاسدى ؛ 2 . محمد بن عثمان بن سعيد ( متوفى 305 ) ؛ 3 . حسين بن روح نوبختى ( متوفى 326 ) ؛ 4 . على بن محمد سميرى ( متوفى 329 ) .
بعد از رحلت چهارمين نائب آن حضرت غيبت كبراى امام زمان شروع شد ، و ما اكنون در اين دوره به سر مىبريم .
منتخب التواريخ ، ص 853 .